Devlet halinde ya?aman?n zorunlu gere?i olarak siyaset, toplumun genel ihtiyaçlar?n? görü?erek, tart??arak ve uzla?arak kar??laman?n evrensel yoludur. Toplumu aktif olarak devreye sokan demokratik siyaset ise, uzun vadeli dü?ünmeyi, kamunun ç?karlar?n? ki?isel ç?karlar üzerinde tutmay? gerektiren erdemli bir u?ra?t?r.
Ülkemizde, baz? siyasetçilerin k?sa hedefli ç?karlara yönelik tutumlar? yüzünden, halk?n siyaset kurumuna ve politikac?lara güveni sars?lm??t?r. Oysa, demokratik bir toplumda, halk?n refah ve mutlulu?unu sa?laman?n me?ru yolu olan siyaset, üstün bir de?erdir. PART?M?Z?N uygulayaca?? ilkeli siyasetle hem ülkemizin köklü sorunlar?na çözüm üretilecek, hem de halk?n siyaset kurumuna kar?? sars?lan güveni yeniden kazan?lacakt?r.
Süreklilik içinde de?i?imi arayan, birliktelik içinde farkl?l?klar? koruyan, toplumun dinamizmine güvenen, Dünyadaki geli?melere ve yeniliklere aç?k bir siyaset anlay???n? hakim k?lmay? amaçlayan AK PART?, demokrat, muhafazakar, yenilikçi ve ça?da? bir partidir.
PART?M?Z, parti ç?karlar?n? ülke ç?karlar?n?n üstünde tutan bir “negatif siyaset” de?il, ülke ç?karlar?n? parti ç?karlar?ndan önde tutan bir “pozitif siyaset” takip etmektedir.
Milletimizin umudu haline gelen PART?M?Z, ilkeli siyaset ve yönetim anlay???yla, toplumsal bar??? sa?layacak ve halk?m?z?n refah?n? art?racakt?r.
AK PART? DEMOKRATTIR
PART?M?Z, yönetme ve siyaset yapma yetkisinin topluma ait bir hak oldu?una inan?r. Halk bu yetkisini hür ve serbest seçimlerde yöneticilere devreder. Bu nedenle, demokrasiyi kar??t? olan rejimlerden ay?ran en temel özellik iktidar?n seçimle belirlenmesidir.
Seçimler, genel, e?it ve gizli oy esas?na göre yap?lmal? ve yönetime talip olan de?i?ik siyasi görü?lerin e?it ?artlarda yar??mas?na izin verilmelidir. Merkezi ve yerel kurumlarda yönetim organlar?n?n seçimle belirlenmesi uygulamas? yayg?nla?t?kça, özgürlüklerin alan? geni?ler, halk?n kat?l?m? artar ve demokrasi güçlenir.
Demokrasi, millete hizmet için yap?lan bir siyasi yar?? ve ho?görü rejimidir. Bu rejimde, kimsenin di?erlerine göre daha üstün hak ve imtiyaz? yoktur. Farkl? inanç ve kültürleri ülkemiz için bir zenginlik kabul eden PART?M?Z, de?i?ik dil, din, soy ve sosyal statüden insan?n kanunlar?n e?it koruyuculu?u alt?nda özgürce ya?amas?n? ve siyasete kat?lmas?n? gerekli görür.
Demokrasi, me?ruiyetini, halk?n özgür iradesinden ve hukuktan al?r. Siyasi alan? düzenleyen yasalar, eksik de olsa geçerlidir ve de?i?tirilene kadar herkesi ba?lar. Partileri demokratik hayat?n vazgeçilmez unsurlar? olarak gören AK PART?, Anayasa ve yasalar çerçevesinde faaliyet gösteren siyasi partilerin kapat?lmas?na kar??d?r.
Muhafazakar-demokrat siyaset felsefesinin gere?i olarak PART?M?Z, proje ve tekliflerini toplumla payla??r; topluma dayan?r, toplumun derdi ile dertlenir, sorunlar?m?z?n birlikte daha kolay çözümlenece?ine inan?r.
AK PART?, demokratik rejimin i?leyi?ine, sistem d??? her türlü müdahaleye kar??d?r. PART?M?Z, siyasi alan?n daralmas?na, temel hak ve özgürlüklerin k?s?tlanmas?na, bürokrasinin siyasetin yerine ikame edilmesine, kamuda göreve al?nmada e?itsizliklere, e?itim hakk?n?n s?n?rlanmas?na neden olan düzenlemeler ve uygulamalar? de?i?tirecektir.
AK PART? MUHAFAZAKARDIR
Milletimizin tarihsel tecrübe ve birikimini gelece?imiz için sa?lam bir zemin olarak gören AK PART?, muhafazakard?r. Türk toplumu, bu co?rafyada ortak bir kaderi payla?an, ac?-tatl? hat?ralar?n birle?tirdi?i büyük bir ailedir. Bu ailenin kimli?ini olu?turan de?erlerin, ça?da? geli?meler ?????nda yeniden üretilerek devam etmesine imkan haz?rlanacakt?r.
Toplumun uzun geçmi?inde üretti?i sivil kültür ve kurumlar, devletin müdahale alan? d???nda kalmal?d?r. Ça?da? geli?melerin de gere?i olarak devlet ekonomiden çekildikçe, toplumun üretti?i sivil kültür üzerindeki denetim de zorunlu olarak azalacakt?r.
Toplum; aile, okul, mülkiyet, din, ahlak gibi köklü kurumlar?n olu?turdu?u kültür ortam?nda kendini yenileyerek varl???n? sürdüren canl? bir organizmad?r. D??ar?dan bir müdahale olmaks?z?n kendi do?al sürecinde üretilen ve toplumu bütünle?tiren yerli kültür ve kurumlar evrensel de?erlerle çeli?mez.
PART?M?Z, toplumun kendi tecrübesiyle olu?turdu?u kurum ve de?erlere devletin müdahale etmesinin karga?a ve huzursuzluk do?uraca??na inan?r. Bu nedenle, AK PART?, maceraperest siyasetçilerin, toplum gerçeklerinden kopuk ideolojik projelerle sivil-demokratik kazan?mlar?n tahrip edilmesine yönelik giri?imlerine kar?? en büyük teminatt?r.
PART?M?Z, Türkiye’nin yerli de?erlerini korumak ad?na, ça?da? dünyaya s?rt dönülmesine kar??d?r. Buna kar??l?k, Türkiye’nin küresel dünyaya aç?lmas? konusunda kararl? bir irade ortaya koyarken, yerli de?erlerimizin tahrip edilmesini de uygun bulmamaktad?r.
Siyasette ilkeli yakla??mlar?n yerini günü birlik ç?kar ili?kilerine b?rakt??? bir dönemde “ahlak” en önemli de?er olarak öne ç?km??t?r. Devlet ve toplum hayat?n? tahrip eden rü?vet, yolsuzluk, usulsüzlük ve partizanl?k gibi yozla?malar?n yayg?nla?mas?, siyasetin kurum olarak itibar kaybetmesine ve halk?n siyaset kurumuna olan güveninin sars?lmas?na sebep olmu?tur.
Siyasette kaliteye önem veren AK PART?, siyaseti ahlaki bir çizgiye yerle?tirecektir. Böylece, toplumda siyaset kurumuna ve demokratik yöntemlere kar?? olu?turulan ku?kular?n giderilmesi de mümkün olacakt?r.
AK PART? YEN?L?KÇ? ve ÇA?DA?TIR
Bilgi, sermaye, mal ve hizmetlerin Dünya genelinde serbestçe dola?maya ba?lad??? 21. yüzy?l?n ba??nda Türkiye’mizin siyasi hayat?na kat?lan AK PART?, yenilikçi ve ça?da? bir partidir.
Modernle?me döneminde Türkiye’nin ça?da?la?mas?, öncelikle geleneksel kültür ve de?erlerin terk edilmesi ?eklinde anla??lm??t?r. Oysa, ça?da?la?ma, toplumun kendi dinamikleriyle kendini yenilemesi ve de?i?en ihtiyaçlar?n? kar??layabilmesidir. Bu anlay??a, 1980’li y?llarda teknolojik ve ekonomik alanlardaki yakla??mlarla s?n?rl? da olsa ula??lm??t?r. Ülkemizin güçlü ülkeler aras?nda hak etti?i yeri almas?n? sa?layacak olan ça?da?la?ma, cesur siyasi ve ekonomik kararlarla toplumun önündeki engellerin kald?r?lmas?n? gerektirmektedir.
Zengin ülkelerin öncülü?ünde kaç?n?lmaz görülen küreselle?menin, geli?mekte olan ülkeler için ortaya ç?kard??? risklerle dolu belirsizlikleri, ancak yenilikçi ve ça?da? bir anlay??la ülkemizin lehine kullanabiliriz.
PART?M?Z, ülkemizin Avrupa Birli?i’ne tam üyeli?ini, modernle?me sürecimizin do?al sonucu olarak görmektedir. AB kriterlerinin ekonomik ve siyasi hükümlerinin hayata geçirilmesi, devlet ve toplum olarak birlikte ça?da?la?mam?z yönünde at?lacak önemli bir ad?md?r. Bu kriterlerin, AB üyeli?inden ba??ms?z olarak dü?ünüldü?ünde bile hayata geçirilmesi kaç?n?lmazd?r. Ancak ça??n içinde ve fark?nda olarak insanl??a mesajlar?m?z? ula?t?rabiliriz ve ça??n imkanlar?n? kullanarak uluslararas? arenada varl???m?z? sürdürebiliriz.
Avrupa ile bütünle?memize kar?? ç?kan çevrelerin, milli egemenlik, milli güvenlik, milli ç?kar, milli ve yerel kültür konular?ndaki ideolojik yakla??mlar?, Kopenhag Kriterlerinin hayata geçirilmesini geciktirmektedir. PART?M?Z, bürokratik devletçi yönetim anlay???n? sürdürmeyi amaçlayan bu kavramlar?n, bireyin hukukunu gözeten, halk?n kat?l?m?n? esas alan demokratik, sivil ve ço?ulcu bir anlay??la yeniden ele al?nmas?ndan yanad?r.
Dü?ünce ve ifade özgürlü?ünün tam olarak sa?lanmas?, te?ebbüs özgürlü?ünü s?n?rlayan engellerin kald?r?lmas?, yönetimin ?effaf hale getirilmesi, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi yönünde at?lacak cesur ad?mlar, toplumun kendi gücüyle ça?da?la?mas?n?n önünü açacakt?r.
II. TEMEL HAK ve ÖZGÜRLÜKLER
?nsanlar do?u?tan, devredilemez ve vazgeçilemez temel hak ve hürriyetlere sahiptir. ?nsanl???n ortak de?eri olan temel hak ve özgürlükler, devlet idaresi alt?nda onurlu bir hayat sürebilmenin ön ?art?d?r.
“?nsan? ya?at ki devlet ya?as?n” dü?üncesinden hareket eden PART?M?Z, bütün politikalar?n?n merkezine insan? koymu?tur. Demokrasinin nihai amac?, ba?ta dü?ünce, inanç, e?itim, örgütlenme ve te?ebbüs özgürlü?ü olmak üzere, bütün sivil ve siyasi özgürlükleri güvenceye almak ve insanlar?n korku ve endi?eden uzak olarak ya?amalar?n? sa?lamakt?r.
Ülke iç ?artlar?yla ba?lant?l? dü?ünülemeyecek kadar önemli olan temel hak ve özgürlükler, uluslararas? düzenlemelere konu olmaktad?r. Bir ülkenin sadece kendi ?artlar?n? dikkate alarak düzenleme yapamayaca?? alanlar?n ba??nda, temel hak ve özgürlükler gelmektedir.
?kinci Dünya Sava??’ndan sonra, insanl???n bir daha toplu felaketlerle kar??la?mas?n? önleme yönündeki çabalar, insan haklar?n?n evrensel düzeyde tan?mlanmas?n? ve güvencelerinin olu?turulmas?n? gerektirmi?tir. Bu çabalar sonucunda ?nsan Haklar? Evrensel Beyannamesi, Avrupa ?nsan Haklar? Sözle?mesi ve Paris ?art? gibi belgeler yürürlü?e konularak temel hak ve özgürlüklerin uluslararas? boyutta güvence alt?na al?nmas? yönünde önemli bir ad?m at?lm??t?r.
Türkiye ?nsan Haklar? Evrensel Beyannamesini ve Avrupa ?nsan Haklar? Sözle?mesini kabul ederek iç hukukunun parças? haline getirmi?tir. Avrupa Birli?i’ne tam üyeli?in ön ?art? olan Kopenhag Kriterleri de temel hak ve özgürlüklere özel bir vurgu yapmaktad?r.
Demokratik rejimlerde, siyasi iktidarlar?n ve bürokratik yap?lar?n temel hak ve özgürlüklerin kullan?lmas?na müdahale edemeyece?ini; uluslararas? sözle?melerle güvence alt?na al?nan temel hak ve özgürlüklerin eksiksiz olarak hayata geçirilmesini savunan PART?M?Z,
Temel hak ve özgürlükleri ülkemizin taraf oldu?u uluslararas? sözle?melerde, özellikle Kopenhag Kriterlerinde belirtilen seviyeye yükseltmek için Anayasa ve yasalarda gerekli de?i?ikli?i yapacakt?r.
Temel hak ve özgürlüklerin, sadece anayasal ve yasal güvenceye al?nmas? ile yetinmeyip, fiilen uygulanmas? ve siyasal kültürümüzün yerle?ik bir boyutu olarak güçlenmesi yönünde çaba sarf edecektir.
Devletin, yasal ve kurumsal düzenlemeleri ile kaynaklar?n?, temel hak ve özgürlüklerin yerle?tirilmesi ve geli?tirilmesi yönünde etkin bir ?ekilde kullanacakt?r.
Toplumumuzda k?s?r çeki?melere yol açan, din, mezhep, cinsiyet, etnik ay?r?mc?l?k konular?ndaki tart??mal? uygulamalar?n temelinde, hak ve özgürlükler konusundaki eksiklikler yatmaktad?r. Demokrasimizi evrensel düzeye ta??yacak “insan haklar?na dayanan” devlet anlay???n?n yerle?mesiyle bu k?s?r çeki?meler sona erecektir.
Temel hak ve özgürlükler konusunda, toplumun de?i?ik kesimlerinin sorunlar?na ve taleplerine kar?? duyarl? olacak, bu alanda çifte standartlara, k?s?r çeki?melere ve siyasi istismarlara izin vermeyecektir.
??kence, kay?p, göz alt?nda ölüm, faili meçhul cinayet gibi demokratik hukuk devletinde kabul edilemez insan haklar? ihlallerinin üzerine ciddiyetle gidecektir.
Temel hak ve özgürlükler alan?ndaki eksikliklerin giderilmesi için, di?er siyasi partiler ve sivil toplum örgütleri aras?nda mutabakat ve i?birli?i imkanlar?n? arayacakt?r.
Temel hak ve özgürlüklerin ka??t üzerinde kalmamas? için sürdürülebilir kalk?nmay? gerçekle?tirecek, bu süreçte ortaya ç?kacak kaynaklar?n toplumun tüm kesimlerine daha adil da??t?lmas?n? sa?layacakt?r.
Ya?ama ve mülkiyet hakk?n?, dü?ünce, ifade, inanç, te?ebbüs ve örgütlenme özgürlü?ünü s?n?rlayan hükümler, evrensel hukuk ve özgürlük anlay??? dikkate al?narak yeniden düzenleyecektir.
III. DEMOKRAS? ve S?V?L TOPLUM
Türkiye’de demokrasi ve piyasa ekonomisinin yerle?mesine ba?l? olarak sivil toplum güçlenmektedir. Toplum ço?u alanlarda devletin önüne geçmekte, kamu kesiminden daha kaliteli mal ve hizmetler üretmektedir.
AK PART?, insan haklar?na dayanan ve eksiksiz i?leyen demokratik bir yönetimin hayata geçirilmesi için sivil toplumun güçlenmesini ve “yöneti?im” anlay??? içinde etkili bir kamuoyu denetimini gerekli görmektedir.
A- S?V?L TOPLUMUN GÜÇLENMES?
AK PART?, demokrasiyi, halk?n geni? boyutlu kat?l?m? ile sürekli geli?tirilmesi gereken bir süreç olarak görmektedir. Bu kapsamda, ço?ulcu ve kat?l?mc? demokratik siyasal sürecin sivil toplum örgütlerine aç?lmas? ve karar verilecek konularda ilgili toplum kesimlerinin görü? ve önerilerinin al?nmas? sa?lanacakt?r.
Sivil toplum kurulu?lar?n?n yönetime daha aktif kat?l?m? ile temsili demokrasinin kat?l?mc? demokrasiye do?ru geli?mesi sa?lanacakt?r. Böylece vatanda?, sadece seçimden seçime de?il, güncel geli?meler için de iradesini siyasal sürece yans?tma f?rsat? kazanacakt?r.
Yönetimin demokratikle?mesi, toplumun oldu?u kadar, devletin de lehinedir. Devlet demokratikle?tikçe halk?n? yönetme me?ruiyeti de güçlenir ve uluslararas? alanda sayg?nl?k kazan?r. Gücünü halktan ve sivil toplum örgütlerinden alan yönetimlerin, bölgelerinde ve Dünyada etkileri ve pazarl?k güçleri artar.
PART?M?Z, farkl? görü? ve kesimleri temsil eden sivil toplum örgütlerine e?it mesafede duracak, sivil toplum örgütleri aras?nda diyalogu ve i?birli?ini destekleyecektir.
AK PART?, yönetime kat?l?m? engelleyen yasal ve idari etkenleri kald?rarak, kamu yönetimine sivil toplumun daha aktif kat?l?m?n? sa?layacakt?r. ?? dünyas?, sendikalar, meslek odalar?, çiftçi örgütleri ve gönüllü kurulu?lar?n, sorunlar?n?, hizmet alanlar?ndaki kamu görevlileri ile birlikte çözmelerini kolayla?t?r?c? mekanizmalar geli?tirilecektir.
Ülkemizde henüz yeterince örgütlenemeyen sivil toplum, kamu hizmetlerinin yürütülmesinde fazla etkili olamamaktad?r. Bu sorunun a??lmas? için genel kalk?nma ve e?itim sürecinde, tüm kesimlerin örgütlenmesi desteklenecek ve kamu bürokrasisi toplumla diyalog içinde ihtiyaçlar? kar??layacak ?ekilde yeniden yap?land?r?lacakt?r.
AK PART?, temel yasal düzenlemelerin ve anayasal de?i?ikliklerin yap?lmas?nda, meclisteki say?sal üstünlü?ü yeterli olsa bile, mümkün olabilecek en geni? toplumsal mutabakat? arayacakt?r.
AK PART?, ço?ulcu demokrasi ve rekabetçi piyasa anlay???n?n bir gere?i olarak, modern toplumlarda do?ru bilgi edinme ve denetim görevi yürüten medyan?n ço?ulcu ve rekabetçi bir yap?da geli?mesini savunur. Kamusal bir hizmetin farkl? taraflar?n? olu?turan siyaset ile medya ili?kisinin, kar??l?kl? sayg?ya dayal? bir diyalog içinde yürütülmesinden yanad?r.
B- DEMOKRAS? ve KALKINMA
Sürdürülebilir kalk?nma, çevreye duyarl?l?k ve demokratik yönetim gibi unsurlar? da içermektedir. Sadece ki?i ba??na dü?en geliri art?rmak veya fiziki ?artlar? iyile?tirmek kaliteli ya?am için yeterli de?ildir. ?nsanlar?n ekmek kadar, kendilerini gerçekle?tirecek özgürlü?e de ihtiyaçlar? vard?r.
PART?M?Z, kalk?nmay?, devletin tek yanl? iradesini yans?tan bir toplum mühendisli?i olarak de?il, toplumun ço?ulcu yap?s?na sayg?l? demokratik bir aray?? olarak görmektedir. Demokratikle?me ve kalk?nma birbirinin alternatifi de?il, ayn? anda yürümesi gereken ve birbirlerini destekleyen süreçlerdir.
Kamu yönetiminde tepeden inmeci ve tek yönlü anlay??lar terk edilecek, yöneti?imci bir anlay??la devlet-toplum diyaloguna ve e?itim, sa?l?k, çevre gibi sosyal boyutu olan hizmetlerde i?birli?ine dayanan modeller geli?tirilecektir. Devlet, piyasa ve toplum birbirlerinin alternatifi de?il, tamamlay?c?s?d?r. Bunlar?n olu?turaca?? sinerji ile sürdürülebilir ve h?zl? bir kalk?nma sa?lanacakt?r.
A- HUKUK ve ADALET ANLAYI?IMIZ
Demokratik ülkelerde, hukukun evrensel ilkelerine sayg?, hak arama yollar?n?n aç?k tutulmas?, kanun önünde e?itlik, bireysel hak ve özgürlüklerin korunmas?, idarenin hukuka ba?l?l???n?n sa?lanmas? temel de?erlerdir. Bu de?erlerin hayata geçirilmesiyle otoriteyi me?rula?t?r?c? bir güç olan hukuk devleti anlay??? yerle?ir.
PART?M?Z hukuku, korkutman?n ve cezaland?rman?n de?il, adaleti sa?laman?n arac? olarak görmektedir.
Mevzuat?m?zdaki yasakç? hükümler nedeniyle, ülkemiz hukuk devletinden çok kanun devleti görüntüsü vermektedir. Türkiye, kanunlar?n? hukuka, hukukunu evrensel adalet ve insan haklar? esaslar?na dayand?rarak ve temel hak ve özgürlüklerin kullan?lmas?n? s?n?rlayan yasakç? hukuk sistemini de?i?tirerek gerçek anlamda hukuk devleti olacak ve uluslararas? camiada sayg?n bir yer kazanacakt?r.
Hukuk ve adalet anlay???m?z, devletin topluma ve bireylere dil, ?rk, renk, cinsiyet, siyasi dü?ünce, felsefi inanç, din ve mezhep aidiyeti gibi sebeplerle ay?r?m gözetmeksizin adalet içinde yakla?mas?n? sa?lamakt?r.
Amac?m?z toplumumuzu suçun azald???, korkunun olmad??? bir bar?? toplumu haline getirmektir. ?htilaflar? ç?kmadan önlemek amac?yla “Koruyucu Hukuk” uygulamalar? ba?lat?lacakt?r. Hukuki konularla ilgili dan??manl?k hizmetleri geli?tirilip sosyal hizmet olarak halka sunulacak, halk?m?z?n temel ve gündelik sorunlarla ilgili haklar?n? ve hukuk kurallar?n? iyi anlamalar? sa?lanacakt?r.
PART?M?Z hukukun üstünlü?üne dayal? yönetim anlay???n?n teminat? olacakt?r.
“Adalet mülkün temelidir” özdeyi?inde ifade edildi?i gibi, toplumda bar???n, huzurun ve refah?n sa?lanmas? için öncelikle adaletin tesis edilmesi gerekmektedir. Ülkemizde ya?anan krizlerin temelinde, evrensel normlara uygun bir hukuk devleti ve adalet sisteminin eksikli?i yatmaktad?r.
PART?M?Z?N isminden de anla??laca?? gibi, adaletin tesisi kalk?nmadan önce gelir. Demokratik bir hukuk devleti anlay???n? hayata geçiremeyen ve adalete güveni tesis edemeyen ülkelerin, ekonomik yönden kalk?nmas? da mümkün de?ildir.
Hukuk devleti ilkesine uygun olarak adalet reformunu gerçekle?tirmek, PART?M?Z?N öncelikleri aras?nda yer almaktad?r.
Hukuk alan?ndaki reformlara yeni bir anayasa yap?larak ba?lanmal?d?r. PART?M?Z, yeni anayasan?n devlet-toplum-birey aras?nda yap?lan bir toplumsal sözle?me niteli?inde olmas?ndan yanad?r. Bu anayasa hukuk devleti ilkelerini hayata geçirecek, bireyleri devlete ve örgütlü güçlere kar?? koruyacak, ?nsan Haklar? Evrensel Beyannamesi’nin ve Avrupa ?nsan Haklar? Sözle?mesi’nin getirdi?i ilke ve standartlarda temel hak ve özgürlüklerin güvence alt?na al?nmas?n? sa?layacakt?r.
Haz?rlanacak yeni anayasa, k?sa, öz ve aç?k olacak, yasama, yürütme ve yarg? erkleri aras?ndaki ili?kiler aç?k, net ve anla??labilir bir ?ekilde belirlenecek, temsili demokrasiden kat?l?mc? demokrasiye geçi?i sa?lamak için referandum yolu yayg?nla?t?r?lacak, “idarenin hiçbir eylem ve i?lemi yarg? denetimi d???nda b?rak?lmayacakt?r.
B- BA?IMSIZ ve TARAFSIZ YARGI
Yarg? gücünü kullananlar?n görevlerini yasalar?n emretti?i do?rultuda tarafs?z olarak kullanmalar? ki?i hak ve özgürlüklerinin en önemli teminat?d?r. Ülkemizde yarg?ya çe?itli ?ekillerde müdahalelerin oldu?u, yarg?çlar?n tarafs?z olarak karar vermelerinin engellendi?i, yüksek yarg? organlar?n?n ba?kanlar? taraf?ndan da sürekli olarak dile getirilmektedir.
Ülkemizde, adalet hizmetlerinin aksamas?n?n temelinde, bütçeden bu hizmetlere ayr?lan pay?n yetersizli?i, yarg?lama sürecinin yava? i?lemesi, mevzuat?n çok geni? olmas?, yarg?lama mevzuat?n?n ça?da? geli?melere uygun olarak yenilenmemesi, teknik altyap? eksiklikleri, personel yetersizli?i gibi sebepler yatmaktad?r.
AK PART?, yarg? yetkisini kullanan ki?i ve kurumlar?n ba??ms?z ve tarafs?z karar vermelerini sa?layacak bir yarg? reformunu gerçekle?tirmek için;
Anayasa ve yasalardaki yarg? ba??ms?zl??? ve hakimlik teminat? ile ba?da?mayan hükümler yeniden düzenlenecek, hakimlerin tarafs?zl???n? ve hukukun siyasalla?mas?n? engelleyen önlemler al?nacakt?r.
Hakim ve savc?lar?n terfi sistemi, hakimlik teminat?n? zedelemeyecek ?ekilde de?i?tirilecek, sicillerinin objektif kriterlere göre düzenlenmesi sa?lanacakt?r.
Yarg? hatalar?ndan dolay? ma?dur olanlar?n zararlar?n?n tazmini için bütçeden kaynak ayr?lacakt?r.
Bas?n?n ve kamuoyunda etkili ki?i ve organlar?n yarg?y? etkileyerek, adaleti yan?ltmaya yönelik faaliyetlerine engel olucu nitelikteki düzenlemeler gere?i gibi uygulanacakt?r.
Devlet Güvenlik Mahkemeleri kald?r?larak, bunlar?n görev ve yetkileri, örgütlü suçlar ve terör konusunda ihtisasla?m?? ceza mahkemelerine devredilecektir.
Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimi yeniden düzenlenecek, yasama, yürütme ve yarg? aras?nda denge kurularak TBMM’ne de üye seçme yetkisi tan?nacakt?r.
C- TAM ve ZAMANINDA ADALET
Anayasan?n 141’inci maddesinde, davalar?n en az giderle ve mümkün olan en k?sa sürede sonuçland?r?lmas? hükme ba?lanm??t?r. Avrupa ?nsan Haklar? Sözle?mesinin 6’nc? maddesinde de herkesin kanunî, ba??ms?z ve tarafs?z bir mahkemede makul bir sürede, adil bir ?ekilde yarg?lanma hakk? temel bir insan hakk? olarak güvenceye al?nm??t?r.
Bugün ülkemizde adalet sistemi çok yava? i?lemekte, bu durum adalete güven duygusunu zay?flatmaktad?r. ?nsanlar, bazen haklar?n? mahkemelerde aramak yerine “ihkâk-? hakka” kalk??makta, yasad??? organizasyonlar? devreye sokmakta veya umutsuz bir ?ekilde hak aramaktan vazgeçerek haks?zl??a boyun e?mektedir.
Usul kanunlar?ndaki yetersizlik, nitelikli yarg? elaman? ve yard?mc? personel eksikli?i, bina ve fiziki mekân yetersizlikleri, modern haberle?me ve ileti?im araçlar?ndan yaralan?lamamas?, yarg? çevrelerinde iç göç nedeniyle ya?anan h?zl? nüfus art???, adaletin tecellisini geciktiren temel faktörlerdir.
PART?M?ZE göre geciken adalet adaletsizliktir. Yarg? sistemindeki bu sak?ncalar?n giderilmesi için;
Genel bütçeden adalet hizmetlerine ayr?lan pay, bu hizmetlerin tam ve zaman?nda yap?lmas?n? sa?layacak bir orana yükseltilecektir.
Vatanda?lar?n devlet kurulu?lar? ile olan ihtilaflar?n?n yarg? yoluna ba?vurulmadan çözümlenmesi için gerekli idari ve yasal düzenlemeler yap?larak, kamu görevlilerinin sorumluluktan kaçarak yapmalar? gereken i?leri yarg?ya havale etmeleri önlenecektir.
Hukuk fakültesi ö?retim üyelerinin, hukuk alan?nda akademik kariyer yapm?? ki?ilerin ve özellikle tecrübeli avukatlar?n hakimlik mesle?ine geçmeleri kolayla?t?r?larak personel aç??? giderilecektir.
Ceza yarg?lamas?nda savunmay? temsil eden avukat?n statüsü, iddia makam?n? temsil eden savc?n?n statüsü ile denkle?tirilecektir.
Davan?n taraflar?na davay? gereksiz yere uzatma imkân? veren düzenlemeler kald?r?lacak, davan?n uzamas?na yol açan davran??lara izin verilmeyecektir.
Halen dava ?eklinde görülen çeki?mesiz yarg? i?leri dava olmaktan ç?kar?larak dava say?s? azalt?lacakt?r. Dava kal?b? içinde görülen çeki?mesiz yarg? i?lerinde de basitlik ve çabukluk sa?lanacakt?r.
Mevzuattaki dava açma, ?ikayet, itiraz, temyiz, karar düzeltme, zamana??m? ve hak dü?ümü gibi süreler basitle?tirilecektir.
Maddi imkans?zl?klar? nedeniyle hak arama özgürlü?ünden yararlanamayanlar için öngörülen “adli yard?m” müessesesine i?lerlik kazand?r?lacakt?r.
Ceza Hukuku alan?ndaki son geli?melere göre cürüm kabul edilmeyen sosyal davran??lar suç olmaktan ç?kar?lacakt?r. Kabahatler adli suç kapsam?ndan ç?kar?larak “ön ödeme” yoluna gitme imkanlar? geni?letilecektir.
Bir idari usul kanunu ç?kar?larak idari i?lemlerin yap?lmas?ndaki yetki ve sorumluluk belirsizlikleri giderilerek i?lemlere aç?kl?k kazand?r?lacak, denetim kolayl??? sa?lanacakt?r.
?stinaf mahkemeleri kurularak Yarg?tay’?n i? yükü hafifletilecek ve Yarg?tay’?n içtihat mahkemesi olma fonksiyonu öne ç?kar?lacakt?r.
Sistemin, nitelikli personel, mekan ve araç-gereç ihtiyaçlar?n?n kar??lanmas? zaman?nda ve tam adaletin tecellisi için zorunludur. Bu amaçla;
Adliyeler, ça??n geli?melerine ve hizmetin gereklerine uygun bir ?ekilde modern araç ve gereçlerle donat?lacakt?r. Mahkemelerin elektronik ar?iv imkanlar?ndan yararlanmas? sa?lanarak gerekli bilgi ve belgeler ile emsal kararlara zaman?nda eri?im mümkün hale getirilecek, yarg? organlar? aras?nda kurulacak bir bilgi a?? ile adli sistemi bilgi toplumuna ta??yacak bir düzen olu?turulacakt?r.
?nfaz mevzuat? ça?da? normlara uygun hale getirilecek, modern bir örgütlenme, yeterli say?da personel ve fiziki imkanlar?n sa?lanmas?yla ceza ve tutukevlerinin sorunlar? çözülecektir.
Bu çerçevede;
?nfaz hizmetlerinde, tutuklu ve hükümlülerin kald??? mekanlar ayr?lacak, ceza infaz kurumlar?n?n personel ve fiziki alt yap? yetersizlikleri giderilecektir. Haz?rlanacak yeni infaz kanununda tutuklu ve hükümlülerin asgari haklar? belirlenecek ve alternatif ceza infaz yöntemleri geli?tirilecektir.
Adli sicil kay?tlar?n?n tutulmas?nda daha düzenli bir sisteme geçilecek, sab?ka kay?tlar?n?n silinmesindeki ihmallerin hak mahrumiyeti do?urmas? engellenecektir.
Ki?ilerin idari kararlarla kamu haklar?ndan mahrum b?rak?lmalar?n?n önüne geçilecek, kamu haklar?ndan mahrumiyette yarg? karar? zorunlu hale getirilecektir.
Parlamentonun af yetkisi sadece devlete kar?? i?lenen suçlarla s?n?rl? hale getirilecek, ki?ilere ve mallara kar?? i?lenen suçlarda ise ma?durlar?n r?zas?n? arayan ve haklar?n? koruyan bir sistem olu?turulacakt?r.
V. YÖNET?M?N YEN?DEN YAPILANDIRILMASI
Küreselle?me ve bilgi toplumuna dönük geli?meler, geleneksel devlet ve yönetim yakla??mlar?n? büyük ölçüde geçersiz hale getirmektedir. Devletin toplum üzerindeki geleneksel kontrol ve müdahalesi azalmakta, yerel ve uluslar üstü düzeylerde çok aktörlü politikalar olu?turulmaktad?r.
AK PART?, bu yeni süreçte devletin, do?rudan müdahale ve üretim yapmas?ndan çok, politika olu?turma, kaynak yaratma, standart koyma ve denetim yapmas?ndan yanad?r.
21. yüzy?l?n demokratik devletinde, yöneticilerin hesap verme sorumlulu?u, kat?l?mc?l?k, öngörülebilirlik ve ?effafl?k, temel unsurlar olarak öne ç?kmaktad?r.
AK PART?, devletin i?levlerinin bu geli?melere uyumlu hale getirilmesi için:
· Hükümetin ve kamu yöneticilerinin hesap verme sorumlulu?unu aç?kça kabul etmektedir.
· Kat?l?mc?l???, kamu kesimi ile toplum aras?nda diyalogu ve i?birli?ini besleyecek etkin bir mekanizma olarak desteklemektedir.
·Yönetim ve karar alma sürecinin her a?amas?nda toplam kalite anlay??? benimsenerek, belirsizlikler azalt?lacak ve “öngörülebilir” bir yönetim sa?lanacakt?r.
· Kamuda yap?lan kaynak kullanma ve aktar?mlar? toplumun bilgisine aç?larak yolsuzluklara imkan vermeyen ?effaf devlet anlay???n? yerle?tirecektir.
Bu geli?meler çerçevesinde Devletin rolü;
Kamu yönetimi sistemimizin ça?da? yönetim anlay???na uygun bir ?ekilde dönü?türülmesi gerekmektedir. AK PART?, bu dönü?ümü sa?lama kararl?l???ndad?r.
1. Merkeziyetçi ve kat? hiyerar?ik yap?lar?n a??lmas? için;
·Ulusal öncelikler ile yerel farkl?l?klar bar??t?r?larak kamu hizmetlerinin yerinden kar??lanmas? temel ilke olacak, devlet taraf?ndan yürütülmesi zorunlu olmayan hizmetler, kaynaklar?yla birlikte yerel yönetimlere devredilecektir.
·Yerel düzeyde demokratikle?meye önem verilecek, seçimlerle olu?an yerel organlar üzerindeki merkezi idarenin denetimi hukuka uygunluk denetimi ile s?n?rlanacakt?r.
·Görevi ba??nda kalmas? sak?ncal? görülen belediye ba?kanlar?n?n görevden uzakla?t?r?lmas?, mahallin en yüksek mülki amirinin iste?i üzerine ancak mahkeme karar? ile olacakt?r.
· “Devlette Genel Kurumsal Gözden Geçirme” çal??mas? yap?larak, bakanl?klar?n say?s? ve ölçekleri, ilgili ve ba?l? kurulu?lar ile di?er kamu kurulu?lar?n?n bir bütün olarak görevleri yeniden tan?mlanacakt?r.
· Merkezi yönetimdeki gereksiz kurulu?lar elenecek, benzer i?levler gören yap?lar birle?tirilecek ve kurulu? içi yönetim kademeleri azalt?larak, i?lemler basitle?tirilecektir.
2. Toplumsal denetim ve kat?l?m?n art?r?lmas? için;
·Bilgi edinme hakk?, toplumun bütün kesimlerine yayg?nla?t?r?lacak ve bunu sa?lamak için “Vatanda??n Bilgi Edinme Hakk? Kanunu” ç?kar?lacakt?r
· Yeni bilgi ve ileti?im teknolojilerinden yararlan?larak, kamu kurulu?lar?n?n hizmet ve i?lemleri halka duyurulacak, yönetimde ?effafl?k sa?lanacakt?r.
·Ülkenin gelece?ini ilgilendiren önemli konularda toplumun tercihlerine uygun kararlar al?nabilmesi için, referandum yolu aç?k tutulacakt?r.
·Kamuda verimlili?in art?r?lmas? ve ?effafl???n sa?lanmas? için hizmet birimlerinin, parlamentoya ve kamuoyuna performans raporu sunmalar? sa?lanacakt?r.
3. K?rtasiyecilik, ?ekilcilik ve verimsizli?in azalt?lmas? için
·Vatanda?a do?rudan hizmet sa?layan alanlarda mevzuat azalt?lacak ve idari usuller sadele?tirilecektir.
·Kamu kurulu?lar?nda bilgi ve ileti?im teknolojileri azami ölçüde kullan?larak, e-Devlet uygulamas? yayg?nla?t?r?lacakt?r.
·Kamu yönetiminde “beyana güven ilkesi” esas al?nacak, aksi kan?tlanana kadar vatanda??n beyan? do?ru kabul edilecektir. Bu ilkeyi suistimal edenlere verilecek cezalar art?r?lacakt?r.
·??lerin gecikmesine ve yat?r?mc?n?n caymas?na yol açan bürokratik engeller kald?r?lacak, gerekli bilgi ve belgelerin tek birimden temini sa?lanarak, mükerrer belge ve bilgi talepleri önlenecektir.
4. Örgütsel büyüme ve hantall???n giderilmesi için;
·Kamu personeli e?itilerek, “esnek uzmanla?ma” kültürü yerle?tirilecek, geçici ve önemsiz i?ler için ilave personel al?m? önlenecektir.
·Kurulu? içi, kurulu?lar aras? ve bölgeler aras? personel da??l?m? yeniden düzenlenerek, vatanda?a do?rudan hizmet verilen noktalardaki personel aç??? giderilecektir.
·Kamuda yöneticiler ile çal??anlar aras?nda yap?lacak sözle?melerle performans yönetimi geli?tirilecek, uzun vadede performansa dayal? ücret sistemine geçilecektir.
·Yerle?im birimlerinin il ve ilçe yap?lmas?nda, belediye te?kilat? ve büyük?ehir belediyesi kurulmas?nda istismar? önlemek için objektif kriterler getirilecektir.
5. Kay?rmac?l???n ve yozla?man?n önlenmesi için;
·Personel al?m?nda objektif kriterler getirilecek, terfilerde liyakat ve f?rsat e?itli?i esas al?nacakt?r.
·Siyasi iktidar de?i?ikli?inin üst kadrolar d???nda bürokratik yap?ya etkisi en aza indirilerek yönetimde istikrar ve süreklilik sa?lanacakt?r.
·Ulusal, bölgesel ve yerel düzeyde özel sektörün ve sivil toplum örgütlerinin kamu yöneticileri ve siyasi yetkililer ile bir araya gelece?i “Ekonomik ve Sosyal Konsey” benzeri yap?lar yayg?nla?t?r?lacak ve etkin olarak çal??t?r?lacakt?r.
·Kamu yönetiminin denetlenmesinde ve insan haklar?n?n korunmas?nda kamu denetçisi (ombudsman) yöntemi, hukuki alt yap?s? olu?turularak, etkili bir ?ekilde kullan?lacak ve yerel düzeyde de ombudsman uygulamas? getirilecektir.
AK PART?, reform ve de?i?im projelerini hayata geçirirken, ilgili taraflar? sürece dahil eden kat?l?mc? bir anlay??la hareket edecektir.
C- E-DÖNÜ?ÜM TÜRK?YE PROJES?
AK PART?, de?i?en ve yenilenen yönetim yap?s?yla, vatanda?lar?na kaliteli ve h?zl? kamu hizmeti sunabilmek amac?yla, yeni bilgi ve ileti?im teknolojileri ile iyi yöneti?im ilkelerini kullanarak, ?effaf, bütüncül, e?itlikçi, basit i? süreçlerine sahip bir devlet yap?s?n?n halk?m?za hizmet vermesini sa?layacakt?r.
Vatanda?lar?m?z?n ihtiyaçlar?n?, küresel a? çerçevesinde kar??layarak, kamuda karar alma süreçlerine kat?l?m?n? sa?layacak e-dönü?üm Türkiye projesi hayata geçirilecektir. Bu proje ile;
·Öncelikle AB’nin yeni müktesebat? çerçevesinde telekomünikasyon ve bilgi teknolojileri politikalar? belirlenecek,
·Vatanda??n kamusal alandaki karar alma süreçlerine bilgi ve ileti?im teknolojileri vas?tas?yla do?rudan kat?l?m? sa?lanacak,
·Kamu idaresi, e-devlet ilkeleri ?????nda ?effaf ve hesap verebilir hale getirilecek,
·Bilgi ve ileti?im teknolojilerinin kullan?m?, hakkaniyet ölçütleri esas al?narak yayg?nla?t?r?lacak,
·Yerel bilgi ve beceriler küresel düzeye ta??nacak,
·Küresel planda söz sahibi olabilecek, üstün nitelikli insangücü olu?turulacak,
·De?i?ik co?rafyalardaki, gelir gruplar? ve statüler aras?ndaki bilgi aç??? kapat?lacakt?r.
Dönü?üm projesinde kat?l?mc?l?k, basitlik, ?effafl?k, e?itlik ve bütünsellik temel ilkelerimiz olacakt?r. Bu amaca yönelik olarak; e-Dönü?üm Görev Gücü kurulacak, ulusal bir vizyon belirlenecek, stratejik bir eylem plan? haz?rlanacak, yasal düzenlemeler tamamlanacak ve kamunun bütün karar alma ve i? süreçlerinin yeniden tasar?m? yap?lacakt?r.
Dönü?üm projesi, geni? vizyonlu, insan merkezli sivil bir yakla??ma sahip üst düzey uzmanlar grubunun koordinasyonu ile gerçekle?tirilecektir. Farkl? kurulu?larca yürütülen e-Devlet, e-Türkiye, Kamu-Net gibi çal??malar “e-dönü?üm Türkiye” projesi ad? alt?nda birle?tirilecektir.
Bilgi toplumuna geçi? sürecinde, teknolojideki geli?meler ve toplumun de?i?en ihtiyaçlar?, hizmetlerin merkezden yerele do?ru kaymas?na sebep olmaktad?r. Merkezi yönetim, mümkün oldu?u ölçüde az say?da bakanl?k ve yine az say?da personel ile dinamik bir yap?ya kavu?turulurken, yerel yönetimler güçlendirilmi?tir.
AK PART?’ye göre, ülkemiz bu sürecin d???nda kalamaz.
·Merkezi idare reformuna Ba?bakanl?ktan ve Devlet Bakanl?klar?ndan ba?lanacakt?r. Ba?bakanl??a ba?l? kurulu?lar, ilgili icrac? bakanl?klara devredilerek, Ba?bakanl?k hizmet bakanl??? olmaktan ç?kar?lacakt?r. Parlamenter sistemin ilkelerine uygun olarak Ba?bakanl???n koordinasyon i?levini yerine getirmesi kolayla?t?r?lacakt?r. Hükümet kurma görevi PART?M?ZE tevdi edildi?inde, mevcut Hizmet Bakanl?klar?na ilave olarak bir Ekonomi Bakanl??? kurulacakt?r. Siyasi ve idari i?lerde Ba?bakan’a yard?mc? olacak Devlet Bakanlar?n?n say?s? azalt?lacak ve böylece Bakanlar Kurulu’nun 25 Bakandan az olmas? sa?lanacakt?r.
·Mevcut Hizmet Bakanl?klar?n?n say?s?, ölçüleri, ilgili ve ba?l? kurulu?lar bir bütün olarak ele al?nacak, merkezi idare reformunun en önemli uygulamas? olarak bakanl?klar?n görev ve yetkileri yeniden tan?mlanacakt?r.
·Bat? demokrasilerinde oldu?u gibi, Bakanlar Kurulu ?çtüzü?ü ç?kar?larak, Bakanlar Kurulunun toplanma ve çal??ma usulleri objektif kurallara ba?lanacakt?r.
·Gizlilik dereceli az say?daki kararlar hariç, bütün hükümet kararlar? Resmi Gazete’de yay?mlanarak aleniyet sa?lanacak, Resmi Gazete internet üzerinden ücretsiz olarak servise konulacakt?r.
·Makro politikalar? olu?turma yetkisi hükümetlerde kalmak ?art?yla, ba??ms?z ve özerk kurumlar ve kurullar düzenleme ve denetleme i?levini sürdürecek; özerk kurumlar?n kamuoyuna, hükümete ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne düzenli bilgi vermeleri sa?lanacakt?r.
Demokrasi sadece seçme ve seçilme rejimi de?il, ayn? zamanda kat?lma ve i?birli?i rejimidir. Kamu hizmetlerine kat?l?m ve i?birli?i yerel yönetimlerden ba?lar. Kat?l?mc? ve ço?ulcu demokrasi ilkeleri do?rultusunda, yeni kamu yönetimi anlay??lar?n? mahalli idareler alan?na ta??mak zorunlu hale gelmi?tir.
Art?k mahalli hizmetler, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak mahalli idarelerce, ulusal düzeydeki hizmetler ise merkezi idarelerce yürütülmektedir.
AK PART?, “idarenin bütünlü?ü ilkesi” gere?ince, merkezi idare ile mahalli idareler aras?nda hizmet ve kaynak dengesini kuracak, aralar?nda koordinasyonu tam olarak sa?layacakt?r.
·Merkezi idare ile yerel idareler aras?nda görev, yetki ve kaynak payla??m? etkinlik, verimlilik ve ça?da? yönetim ilkelerine göre belirleyecek yeni bir düzenleme yap?lacakt?r.
·Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik ?art?’nda belirtildi?i gibi, “yerel yönetimler, kanun taraf?ndan belirlenen yetki s?n?rlar? içinde kalan tüm konularda faaliyette bulunmak aç?s?ndan takdir hakk?na sahip” olacakt?r. Merkezi idarenin görev ve yetkileri tek tek say?lacak ve bunun d???nda kalan tüm görevler yerel yönetimlere b?rak?lacakt?r.
·Orta ve küçük ölçekli belediyelerimizin insan kaynaklar? ve teknik alt yap?lar? güçlendirilecektir. Belediye yöneticileri, modern belediyecilik, kentle?me, imar gibi konularda e?itime tabi tutulacakt?r.
·Yerel yönetimler, görevlerini yerine getirebilmeleri için gerekli harcamalar? kar??layacak düzeyde mali güce kavu?turulacakt?r.
·Yerel yönetimlerin karar alma sürecine sivil toplum kurulu?lar?n?n kat?l?m? sa?lanacakt?r.
·Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik ?art?’na uygun olarak, anayasal sistemimize yerel yönetim hakk?n?n dahil edilmesi sa?lanacakt?r.
·Büyük?ehir Belediyesi kurulmas? objektif kriterlere ba?lanacakt?r. Büyük?ehir ve ilçe belediyeleri aras?ndaki görev-yetki payla??m?, hizmetlerde aksamaya yol açmayacak ?ekilde yeniden düzenlenecektir.
Yerel düzeyde hizmet yürüten il yönetimlerinin de yeniden yap?land?r?lmas? gerekmektedir. Bakanl?klar?n ta?ra te?kilatlar? ile görev ve yetkileri çak??an ve hizmetlerin yürütülmesinde sorunlara yol açan mevcut il yönetiminin hizmetlerin yerinden kar??lanmas? ilkesine göre yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.
Bu kapsamda, il idaresi yeniden yap?land?r?larak;
·Bakanl?klar?n ta?radaki görev ve yetkileri, a?amal? olarak Valiliklere ve ?l Özel ?darelerine devredilerek bürokrasi azalt?lacakt?r. Yerel tercihler dikkate al?narak, sa?l?k, e?itim, kültür, sosyal yard?mla?ma, turizm, çevre, köy i?leri, tar?m, hayvanc?l?k, imar ve ula??m hizmetlerinin il düzeyinde kar??lanmas? sa?lanacakt?r.
·Ölçek ekonomilerinden üst düzeyde yararlanmaya dönük olarak, alt bölge düzeyinde birkaç ili kapsayan yeni hizmet bölgeleri olu?turulacakt?r. Bölgeler aras? geli?mi?lik farklar?n? azalt?c? politikalar merkezi yönetim taraf?ndan, iller aras? geli?mi?lik farkl?l?klar?n?n giderilmesine yönelik çal??malar ise hizmet bölgeleri taraf?ndan yürütülecektir.
·Bakanl?klara ba?l? il müdürlükleri, a?amal? olarak Valiliklere ba?lanacakt?r. ?l müdürlükleri bakanl?klar?n olu?turdu?u politikalar ve ilin ihtiyaçlar? çerçevesinde plan, program ve uygulamalar yapacaklard?r.
·?l ve ilçelerdeki kamu personelinin yönetimi Valili?e ba?lanarak, kamu personelinin verimli kullan?lmas? ve kurumlar aras?nda elemanlar?n kolayca kayd?r?lmas? sa?lanacakt?r.
·Yerel yönetimler bütçelerinin yüzde 35’ini geçmemek kayd?yla, personel hareketlerinde serbest olacakt?r.
?l Genel Meclisleri, gerçek anlamda birer yerel meclise dönü?türülecektir. ?l Özel ?dareleri, belediyelerin mücavir alanlar? d???nda kalan ve ilin bütününü ilgilendiren ortak hizmetlerin tümünden sorumlu olacakt?r.
VI. EKONOM? POL?T?KALARI
A- TEMEL YAKLA?IMLAR
Cumhuriyet döneminde, devlet öncülü?ünde sanayile?me, planl? kalk?nma, liberal ve d??a aç?k büyüme gibi çe?itli ekonomik kalk?nma modelleri uygulanm??t?r. Ya?anan tecrübeler, serbest piyasa sistemi içinde i?leyen, demokrasi, hukukun üstünlü?ü ve ?effafl???n hakim oldu?u ekonomilerde daha s?hhatli bir geli?me ve kalk?nman?n sa?land???n? göstermektedir.
AK PART?, ekonomik faaliyetlerin nihai amac?n?n insanlar?n ya?am kalitesinin yükseltilmesi oldu?una inan?r.
Milletimizin te?ebbüs gücü, ekonomik geli?menin en önemli kayna??d?r. Devletin ekonomideki temel rolü, piyasalarda serbest rekabet ko?ullar?n? sa?lamak ve te?ebbüs gücünün önündeki engelleri kald?rmakt?r.
Küreselle?me ile birlikte artan rekabet ve olu?an yeni normlar, geli?mekte olan ülkeler için yeni tehditler oldu?u kadar f?rsatlar da olu?turmaktad?r. Bu süreçte, evrensel standartlara uygun, aç?k ve net olarak tan?mlanm?? bir hukuk düzeni, güvenilir ve i?leyen bir adalet mekanizmas?, garanti alt?na al?nm?? mülkiyet haklar? ülkemize önemli üstünlükler sa?layacakt?r.
·AK PART?’nin en önemli hedefi, devlete olan güveni yeniden in?a etmektir. Devlet, yapaca?? düzenleme ve denetimlerle, serbest piyasa sisteminin i?leyi?indeki aksakl?klar? giderecek, verimlili?i art?racak, sistemin kötüye kullan?lmas?n? önleyecektir.
Türkiye, son 20 y?ll?k dönemde, ticarette ve sermaye hareketlerinde uluslararas? sistemle bütünle?me yönünde önemli ad?mlar atm??t?r. Ticari alandaki bütünle?menin refah art?r?c? etkileri vard?r. Ancak, sermaye hareketleri alan?nda yap?lan bütünle?me, ekonomik ve finansal istikrar sa?lanamad??? için, önemli sorunlara yol açmaktad?r.
·PART?M?Z?N sermaye hareketleri konusundaki temel yakla??m?, yasaklay?c? ve süreci tersine çevirici yönde olmay?p, piyasa mekanizmas? içinde olumsuz etkileri en aza indirmek ?eklinde olacakt?r.
Küreselle?meyle beraber bilgi ve teknolojiye eri?im, yabanc? sermeye kullan?m?, ihracat imkanlar? gibi geli?meyi destekleyen unsurlar gündeme gelmektedir. Öte yandan, ülkeler aras? ve ülke içi gelir da??l?m?n?n bozulmas? ve geleneksel baz? kalk?nma araçlar?n?n etkisiz kalmas? gibi sorunlar ortaya ç?km??t?r. PART?M?Z, bu yeni ortam?n gerçekçi analizini yaparak, gerekli uyumu sa?layacak etkin bir ekonomi yönetimini uygulayacakt?r. Ülkemizin uluslar aras? rekabet gücünü art?racak tedbirler alacakt?r. Ayr?ca, AB gibi güçlü bölgesel entegrasyonlar?n içinde yer alarak, küreselle?menin sa?lad??? f?rsatlar?, halk?m?z?n refah?n? art?rmak yönünde kullanacakt?r.
·Avrupa Birli?i’ne tam üyelik, ekonomik ve demokratik geli?imin sa?lanmas? bak?m?ndan öncelikli hedefimizdir. Öte yandan AB’nin sundu?u ekonomik ve demokratik standartlar, yasal ve kurumsal düzenlemeler, tam üyelik ?art?na ba?l? olmaks?z?n desteklenecektir.
·Tarihi, co?rafi ve ekonomik ba?lar?m?zdan kaynaklanan di?er bölgesel entegrasyonlar ve kom?u ülkelerimizle ekonomik i?birli?i çabalar? da AB’nin tamamlay?c?s? olacak bir anlay?? içinde sürdürülecektir.
B- MEVCUT PROGRAMIN YETERS?ZL?KLER?
57. Hükümetin 1999 y?l? sonunda uygulamaya koydu?u “Enflasyonla Mücadele Program?” olarak bilinen program, Kas?m 2000’de önemli bir darbe alm??, ?ubat 2001’de Cumhuriyet tarihinin en büyük krizine yol açarak, çökmü?tür.
May?s 2001’de uygulamaya konan “Güçlü Ekonomiye Geçi? Program?” da, 2001 y?l? sonlar?na do?ru çökü? i?aretleri verirken, Uluslararas? Para Fonundan (IMF) sa?lanan yüklü destekle Ocak 2002’de yenilenmi?tir.
Yürürlükteki ekonomik program?n; dü?ük enflasyon, kamu borç yükünün azalt?lmas? ve sürdürülebilir bir büyüme ortam?na geçi? gibi makro ekonomik hedefleri vard?r. Ancak bu hedeflere ula?mada uygulanan politikalar, öncelikler ve programa verilen siyasi destekler konusunda ba?ar?s?z olunmu?tur.
AK PART?’ye göre, mevcut program?n reel sektörün sorunlar?na yakla??m? ve sosyal politikalar? yetersizdir. Programdaki yap?sal reformlar?n bir bölümü, ülke ?artlar? yeterince dikkate al?nmadan ve sorunlar ayr?nt?l? olarak tart???lmadan, uygulamaya konmu?tur.
Reel faizlerin dü?ürülememesi, özelle?tirmenin durma noktas?na gelmesi, do?rudan yabanc? yat?r?mlarda ilerleme sa?lanamamas?, finans sektörünün rehabilitasyonunda istenilen sonuçlara ula??lamamas?, hatal? tar?m politikalar?, sosyal politikalar?n s??l??? ve yetersizli?i uygulanan ekonomik program?n ba?ar?s?z oldu?u konulard?r.
C- PROGRAMIMIZIN AMAÇLARI ve STRATEJ?LER?
Uygulanan yanl?? programlar ve yönetim hatalar? yüzünden gerekli reformlar yap?lamad??? için ülkemiz, yüksek enflasyon, çok büyük bir kamu borç stoku, dü?ük büyüme ve dengesiz gelir da??l?m?, yüksek i?sizlik gibi ciddi sorunlar?n içine dü?mü?tür. Enflasyon, büyüme ve gelir da??l?m? gibi temel ekonomik göstergeler bak?m?ndan Türkiye, geli?mekte olan bir çok ülkenin gerisinde kalm??t?r.
PART?M?Z’in uygulayaca?? ekonomik program?n temel amac?, bu olumsuz tabloyu h?zla tersine çevirerek enflasyonu ve kamu borç stokunu dü?ürmek, yüksek ve kal?c? büyüme performans?na ula?makt?r.
Enflasyon ve kamu borç stokunu dü?ürmek, kal?c? ve yüksek büyüme oranlar?na ula?mak, ancak kapsaml?, tutarl? ve toplumumuzun geni? kat?l?m? ile desteklenen bir ekonomik program ile mümkündür. Bu çerçevede kamu kesimi, mali ve parasal istikrar? koruyacak, mikro ölçekteki tutarl? politikalar ve yap?sal reformlarla program? destekleyecektir.
Kamu borç stokunun azalmas?yla, kamunun finans sektöründeki fonlar? emmesi sona erecek, finans sektörü bu kaynaklar? özel sektör kurulu?lar?na yönlendirebilecektir.
Türkiye’de özellikle son dönemlerde uygulanan kamu aç?klar?na dayal? ve sadece s?cak para giri?i ile desteklenen büyüme modelini daha fazla sürdüremeyece?i aç?kt?r. Büyümeyi sa?layaca??m?z temel kaynaklar; verimlilik art???, at?l üretim faktörlerinin harekete geçirilmesi, uluslararas? ölçekte rekabet edebilir mal ve hizmet üretimi ile do?rudan yabanc? sermaye giri?i olacakt?r.
PART?M?Z?N uygulayaca?? maliye politikas?n?n temel önceli?i, mali disiplini sa?layarak, borç stokunu sürdürülebilir seviyeye indirmek ve makro ekonomik istikrar? koruyacak faiz d??? fazlal??? vermektir. Faiz d??? fazlan?n büyüklü?ü, borç stokunun sürdürülebilir bir yap?da geli?mesine imkan verecek düzeyde belirlenirken, bile?imi, ekonomik verimlilik, büyüme ve sosyal politikalar dikkate al?narak ?ekillendirilecektir. Bu kapsamda, faiz d??? fazla hedefi içinde kalmak ?art?yla, verimsiz harcamalar k?s?larak üretken harcamalar?n art?r?lmas? veya ekonomik aktiviteyi canland?racak vergi indirimlerine gidilmesi gibi önlemler dikkatle de?erlendirilecektir.
Para politikas?nda k?sa dönemde enflasyonu dü?üren, orta vadede ise fiyat istikrar?na öncelik veren strateji sürdürülecektir. Merkez Bankas?’n?n ba??ms?zl??? korunacakt?r. Enflasyonda kal?c? bir dü?ü?e ula??lmas? ve para politikas?na güvenin tesis edilmesini müteakip, para politikas? uygulamas?nda Merkez Bankas?, fiyat istikrar?yla çeli?memek kayd?yla, büyüme ve istihdam?n sa?lanmas?n? da dikkate alacakt?r.
Döviz kurlar?nda öngörülebilirli?i sa?lamak amac?yla, dövizde vadeli i?lemler piyasas? geli?tirilecektir. Siyasi ve ekonomik istikrar?n sa?lanmas?yla paralel olarak kurlarda da istikrar sa?lanacakt?r.
Dalgal? kur politikas?na devam edilecektir. Ancak, Merkez Bankas?, döviz piyasalar?ndaki makro ekonomik temellerle ba?lant?s? olmayan ve spekülatif nitelikli dalgalanmalara daha duyarl? bir biçimde müdahale edecektir. Döviz kurunda sa?lanacak istikrar?n, aç?k pozisyon olu?turarak kar elde etme ?eklinde istismar?n? önlemek için, bankalar?n aç?k pozisyonlar?n?n Bankac?l?k Düzenleme ve Denetleme Kurumu ile Merkez Bankas? taraf?ndan s?k? bir biçimde kontrol edilmesi sa?lanacakt?r.
Yap?sal reformlar makro ekonomik istikrar? kal?c? k?lacak, ekonominin ?oklara kar?? dayan?kl?l???n? art?racak, ekonomide verimlili?i ve rekabeti art?racak ve üretim potansiyelimizin tam olarak kullan?m?n? sa?layacakt?r. Bu reformlar, tüm toplum kesimlerinin kat?l?m? sa?lanarak ve ülke ko?ullar? dikkate al?narak süratle hayata geçirilecektir.
PART?M?Z?N yap?sal reform program?;
·Kamunun yeniden yap?lanmas?,
·Özelle?tirmenin h?zland?r?lmas?,
·Yerli ve yabanc? yat?r?mlar için ortam?n iyile?tirilmesi,
·Mali sektör ve sosyal güvenlik sisteminin ?slah?,
·Tar?mda verimlili?in art?r?lmas?,
gibi alanlar? kapsayacakt?r.
Parasal ve mali disiplinin sa?lanmas?n?n yan?nda yap?sal reformlar?n uygulanmas?, ülkemizde güven ortam?n? olu?turacak ve belirsizlikleri azaltacakt?r. Buna ba?l? olarak enflasyonda ve reel faizlerde kal?c? bir dü?ü? sa?lanacakt?r. Makro ekonomik istikrar? sa?lamaya yönelik para ve maliye politikalar?na ilaveten, reel sektörün canlanmas? için gerekli destek verilecek, üretim, yat?r?m, ihracat ve istihdam?n art?r?lmas?yla birlikte arzulanan büyüme seviyesine ula??lacakt?r.
AK PART?, üstlendi?i sosyal sorumluluklar?n gere?i olarak, krizden olumsuz etkilenmi? kesimlerle yak?ndan ilgilenecek, sosyal yard?m projelerini uygulamaya koyacakt?r. Resmi verilere göre, nüfusumuzun yüzde 15’i açl?k s?n?r?n?n alt?ndad?r. PART?M?Z, insan haklar?na ve Anayasaya ayk?r? olan bu ac? tabloya kay?ts?z kalmayacakt?r. Sosyal politikalar çerçevesinde bu acil sorunun çözümüne öncelik verecektir.
AK PART?, aç?klad??? ekonomik programlar?n arkas?nda güçlü bir siyasi irade ile duracakt?r. Böylece, ekonomide ?iddetle ihtiyaç duyulan güven ve öngörülebilirlik çok k?sa bir zamanda sa?lanacakt?r.
D- MAL?YE POL?T?KALARI
Yüksek kamu borç stokuna ba?l? olarak yap?lan faiz ödemeleri sonucunda, bütçeler ekonomik, mali ve sosyal politikalar? uygulama ve kalk?nmay? sa?lama araçlar? olmaktan ç?km?? ve faiz ödeme arac? haline gelmi?tir.
2001 y?l?nda bütçe harcamalar?n?n GSMH içindeki pay? yüzde 45’e yükselirken, sadece faiz ödemelerinin GSMH’ya oran? yüzde 23’e ula?m??t?r. Buna kar??l?k, yat?r?m harcamalar?n?n GSMH içindeki pay? ise yüzde 2,1 olmu?tur. Faiz ödemelerinin vergi gelirlerine oran? yüzde 103’ü bulmu?tur. Bu durum, toplanan vergilerin tamam?n?n faiz ödemelerine gitti?ini göstermektedir.
PART?M?Z?N uygulayaca?? makro ekonomik politikalarla, borç-faiz k?s?r döngüsü k?r?lacak, borç stokunun vade yap?s? iyile?tirilecek, borç stoku sürdürülebilir bir seviyeye indirilecek, faiz ödemelerinin bütçe üzerindeki bask?s? azalt?lacak ve böylece bütçeler tekrar maliye politikas? arac? haline getirilecektir.
Bütçe üzerindeki faiz yükünün makul seviyelere indirilmesiyle beraber kalk?nmam?za h?z kazand?racak yat?r?mlara, kamu çal??anlar?n?n maa? ve ücretlerinde iyile?meler yap?lmas?na, e?itim ve sa?l?k gibi sosyal harcamalar?n art?r?lmas?na öncelik verilecektir.
1. Kamu Aç?klar?
Harcamalar?n gelirlerden fazla olmas?, kamu aç?klar?n? sürekli olarak art?rm??t?r. Son 10 y?lda, kamu aç?klar?n?n GSY?H’ya oran? yüzde 7’den yüzde 16’ya yükselmi?tir. Kamu aç?klar?n?n GSY?H’ya oran?n?n yüzde 3’den fazla olmamas?n?n Maastricht kriterlerinden biri oldu?u dikkate al?nd???nda, ülkemizdeki kamu aç???n?n büyüklü?ü daha iyi anla??lmaktad?r.
Kamu aç?klar?n?n ba?l?ca nedenleri;
·Cari harcamalarda yüksek reel art??lar,
·K?sa vadeli yüksek reel faizli iç borçlanma,
·Verimsiz ve hantal kamu idaresi,
·Kamudaki istihdam fazlas?,
·Kamu harcamalar?nda savurganl?k,
·Yolsuzluklar ve kamu hizmetlerinin maliyetinin yüksekli?i,
·Yüksek maliyetle ve verimsiz olarak çal??an K?T’ler,
·Aktüeryal dengeleri bozulmu? sosyal güvenlik sistemi,
·Rasyonel olmayan te?vik, sübvansiyon ve destekleme politikalar?,
·Kamu bankalar?n?n görev zararlar?.
Kamu aç?klar?n?n k?sa vadeli iç borçlanma ile kar??lanmas? da, ciddi bir iç borç servis yükü getirerek, faiz oranlar?n?n yükselmesine ve kamu aç?klar?n?n süreklilik kazanmas?na yol açm??t?r.
Kamu aç?klar?, harcamalarda tasarruf ve verimlili?in art?r?lmas? yoluyla azalt?lacak, vergi oranlar?n?n yükseltilmesi veya yeni vergi ihdas? kolayc?l???na gidilmeyecektir.
PART?M?Z, ekonomik istikrars?zl?k nedeni olan kamu aç?klar?n? azaltmak için kararl? ve süratli bir ?ekilde a?a??daki tedbirleri uygulamaya koyacakt?r:
·Yap?sal reformlar süratle gerçekle?tirilecek,
·Uygulamalarda ?effafl?k sa?lanacak,
·Yolsuzluk ve rü?vetle mücadele edilecek,
·Harcamalarda etkinlik sa?lanacak ve verimlilik art?r?lacak,
·Kaynaklar öncelikli projelere tahsis edilerek yat?r?m stoku azalt?lacak,
·Hukuki ve idari engeller kald?r?larak özelle?tirmeye h?z verilecek,
·Sosyal güvenlik kurulu?lar?n?n aç?klar?n? kapatacak tedbirler al?nacak,
·Te?vik, sübvansiyon ve destekleme politikalar?na rasyonel kriterler getirilecek,
·Kamu bankalar?, özelle?tirilinceye kadar, ticari esaslar dahilinde çal??t?r?lacakt?r.
2. Gelirler Politikas?
Kamu finansman ihtiyac?n?n 1990’l? y?llardan itibaren h?zla artmas?n?n yan?nda, ekonomide ya?anan sorunlar?n kamu finansman?n? olumsuz yönde etkilemesi, yeni vergilerin ihdas? ve mevcut vergi oranlar?n?n art??? sonucunu do?urmu?tur. Böylece, vergi yükü artm?? ve 2001 y?l?nda GSMH’n?n yüzde 33,1 düzeyine kadar yükselmi?tir. Ekonomik kriz nedeniyle mükellef say?s? artmad???na göre, kay?tl? mükelleflerin vergi yükleri daha da a??rla?m??t?r. Bu ise ülkemizdeki vergi adaletsizli?ini daha da belirgin hale getirmi?tir.
·PART?M?Z, ilke olarak vergi oranlar?n? dü?ürecek ve vergi say?s?n? azaltacakt?r.
·Orta vadede toplam vergi gelirini azaltmadan, verginin tabana yay?lmas?, ki?i ve kurumlar? kay?t d???l??a iten nedenlerin kald?r?lmas? ve vergi idaresinde etkinli?in sa?lanmas?yla, vergi oranlar? tedricen indirilecektir.
·Verginin esas amac?n?n gelir toplamak oldu?u dikkate al?narak, vergi sistemini karma??k hale getiren istisna ve muafiyetler basitle?tirilecektir.
·Di?er kanunlardaki vergi ile ilgili hükümler vergi kanunlar? içine al?nacak, vergi sistemi basitle?tirilecek, günümüz ?artlar?nda uygulanamayan vergiler kald?r?lacakt?r.
·Vergi düzenlemelerinde, kamu finansman? öncelikleri yan?nda, verginin iktisadi birimlere etkisi, ekonomik ve sosyal getirisi, üretim ve istihdama tesiri ile vergi benzeri yükümlülükler dikkate al?nacakt?r.
·“Vergi bar??? projesi” çerçevesinde, kay?t d???l??? kontrol alt?na almak amac?yla vergide ak sayfa aç?lacakt?r. Bu proje kapsam?nda, vergi ihtilaflar? ile ilgili 130 bine ula?an dosya vergi ve faiz indirimi yoluyla tasfiye edilecek; matrah art?r?m?, tahsilat kolayl???, stok aff?, demirba? aff? gibi yollarla sistemin kay?tl? ekonomiye geçmesinin alt yap?s? haz?rlanacakt?r.
·Geçmi?e yürüyen ya da geçmi?i esas alan vergi kanunlar? ç?kar?lmayacakt?r. Mali milat uygulamas? kald?r?lacakt?r.
·Kurum kazançlar?n?n vergilendirilmesinde, gelir ve kurumlar vergisi aras?nda entegrasyon sa?lanacakt?r. Böylece, bir yandan kurum kazançlar? üzerindeki vergi yükü azalt?l?rken, di?er yandan gerçek ki?i kazançlar?n?n daha net tespiti mümkün olacakt?r. Bu düzenlemeler AB’ye uyum ve yabanc? sermayenin vergilendirilmesi aç?s?ndan da önem ta??maktad?r.
·Menkul sermaye iratlar?n?n vergilendirilmesi ile ilgili olarak yap?lan düzenlemelerin basit, kal?c?, uygulama kolayl??? olan, vergi adaletini zedelemeyen nitelikler ta??mas?na dikkat edilecektir.
·Damga vergisi ve harçlar gibi i?leme dayal? vergilerin ço?u kald?r?lacak, kalanlar?n ise oranlar? dü?ürülerek üst s?n?r getirilecektir. Böylece olaylar?n ekonomik boyutunun kavranmas? kolayla?t?r?larak gelir, kurumlar ve katma de?er vergisi has?lat? art?r?lacakt?r.
·Gelir idaresinin üstlendi?i faaliyetler, genel müdürlük çat?s? alt?nda verimli bir ?ekilde yerine getirilememektedir. Gelir idaresinde birimlerin görev ve yetkileri aç?kça belirlenecek, mali yönetim esnek ve fonksiyonel bir yap?ya kavu?turulacakt?r.
·Mükelleflere ve vergi idaresine kolayl?k sa?lamak amac?yla, mükellefler bilgisayar sistemiyle beyanlar?n?, tahakkuklar?n? ve ödemelerini internet üzerinden yapabilecek, uygulamaya konulacak tek sosyal güvenlik numaras?yla mükellefler daha kolay izlenecektir.
3. Kamu Harcamalar?
Türk harcama sistemi, karar al?c?lara ve topluma do?ru bilgi sunacak bir yap?da de?ildir. Program-bütçe ili?kisi kurulamad???ndan, bütçe d???nda harcama al??kanl??? yayg?nd?r ve bu nedenle bütçe iyi denetlenememektedir.
PART?M?Z?N uygulayaca?? kamu harcama reformu ?u dört hedefe yönelecektir:
·Makro ekonomik istikrar?n sa?lanmas?,
·Kaynaklar?n stratejik hizmet önceliklerine göre tahsisi,
·Kamu hizmetlerinin tutumluluk, verimlilik ve etkinlik ilkelerine göre yürütülmesi,
·Kullan?lan mali yetkilerin hesab?n?n verilerek saydaml???n sa?lanmas?.
Yeni mali yönetim anlay???m?zla, kamu oyu ve halk?m?za daha fazla bilgi verilerek yolsuzluk ve savurganl?k önlenmi? olacakt?r. Bu yeni yakla??m, “daha az kaynakla daha çok i? yapma” imkan?n? sa?layacakt?r.
Harcama reformunda hem yeniden yap?lanma hem de kalite boyutu dikkate al?nacakt?r. Bu amaçlara ula?mak için kararl? bir siyasi iradenin öncülük etti?i ciddi bir de?i?im program? uygulanacakt?r.
PART?M?Z?N bu hedeflere ula?mak için stratejileri ?unlard?r:
· Kamu harcamalar?nda mali disiplin ve ?effafl?k sa?lanacakt?r.
· Bütçe kapsam? gözden geçirilerek nakit ve bütçe birli?i sa?lanacakt?r.
· Harcamac? kamu kurulu?lar?nda hizmet üretme performans? ile bu kurulu?lara tahsis edilen bütçe aras?nda irtibat kurulacak, kamunun hizmet performans? bütçe süreci içinde sorgulanacakt?r.
· Bütçe, girdileri de?il ç?kt?lar? finanse edecek ?ekilde hizmet odakl? olarak yeniden yap?land?r?lacakt?r.
· Bütçenin haz?rl?k sürecinde etkin bir koordinasyon sa?lanacakt?r.
· Her y?l bütçe tasar?s? ile birlikte Bütçe Politikas? Beyannamesi kamu oyuna duyurulacakt?r.
· Orta vadeli mali program geli?tirilecek, bütçeler “çok y?ll?” haz?rlanacakt?r.
· Bütçe uygulamalar?nda kamu kurulu?lar?na geni? mali yetkiler devredilecek, ancak bu yetkilerin hesab? bu kurumlarca kamu oyuna detayl? olarak verilecektir.
· Kamu yat?r?m stoku gözden geçirilerek, kaynaklar öncelikli sektörlerdeki uygun projelere yönlendirilecek ve yat?r?mlar dü?ük maliyetle ekonomiye kazand?r?lacakt?r. Yat?r?m program?na yeni proje al?nmas?nda, ekonomik ve sosyal fayda-maliyet ölçütleri titizlikle uygulanarak, yat?r?m stokunun rasyonel olmayan yap?ya dönü?mesi engellenecektir.
· Ekonomik ve sosyal altyap? yat?r?mlar?na öncelik verilecek, gereksiz kamu hizmet binalar? yap?m?, ta??t al?m?, lojman ve sosyal tesis gibi verimsiz harcamalar yap?lmayacakt?r.
· Kamu kurum ve kurulu?lar?n?n bünyelerindeki, döner sermayelerin, vak?flar?n, derneklerin, sosyal tesislerin ve özel hesaplar?n gelir ve giderlerini objektif esaslara ba?layacak yasal düzenlemeler yap?lacakt?r. Bu tür gelir ve harcamalar hakk?nda kamuoyu ve TBMM bilgilendirilecek, gelir ve harcamalar denetlenecektir.
· Cari harcamalarda azami ölçüde tasarruf yap?lacakt?r. Cari harcamalar?n bile?iminde vatanda?a do?rudan hizmet sunumu ile ilgili kalemler öncelik ta??yacak, kamu görevlilerinin gereksiz harcamalar? k?s?lacakt?r.
E- BORÇ YÖNET?M?
2002 Temmuz sonu itibariyle kamunun borç stoku, 130,4 katrilyonu iç ve 121,9 katrilyonu (73,9 milyar dolar) d?? olmak üzere, toplam 252,3 katrilyon liraya ula?m??t?r. 2001 y?l sonu itibariyle, kamu kesiminin brüt borç stoku GSY?H’n?n yüzde 123’üne, net borç stokunun GSY?H’ya oran? ise yüzde 93 gibi yüksek bir düzeye ç?km??t?r.
Maastricht kriterlerine göre kamu net borç stokunun GSY?H’n?n yüzde 60’?n? geçmemesi gerekmektedir. ?ç borç stokunun bu derece yüksekli?i, faiz ödemelerini de art?rm?? ve 2001 y?l?nda vergi gelirlerinin tamam? iç ve d?? borç faiz ödemelerinde kullan?lm??t?r.
AK PART?’ye göre Türkiye’nin temel ekonomik sorunlar?ndan biri, “borç-faiz k?s?r döngüsü”dür.
Bu döngü k?r?lmal?, kamu borç stoku kabul edilebilir ve sürdürülebilir seviyelere indirilmelidir. Bunu sa?lamak için; reel faiz oranlar?n?n h?zla makul düzeylere gerilemesi, faiz d??? dengede fazla verilmeye devam edilmesi, özelle?tirmenin h?zland?r?lmas? ve ilave gelirler sa?lanmas?, ekonomide kal?c? bir büyüme ortam?na ula??lmas? gerekmektedir.
?ç borç stokumuzun yüzde 75’inin dövize, enflasyona ve faizlere endeksli olmas? nedeniyle, yukar?da s?ralanan ?artlar?n sa?lanmas? halinde, borç stokunun sürdürülebilirli?i konusunda k?sa sürede olumlu bir sürece girilecektir.
Bu temel de?erlendirmeler çerçevesinde ve sürdürülebilir bir borç yap?s?na ula?abilmek amac?yla:
·Toplumun geni? kesimlerinin ihtiyaçlar?n? dikkate alan kat?l?mc? bir yakla??mla güven ve istikrar ortam? olu?turularak, belirsizliklerin ortadan kalkmas?, beklentilerin olumluya dönmesi ve reel faizlerin makul seviyeye gerilemesi sa?lanacakt?r.
·Finans sektöründe verimlili?in ve rekabetin artmas? sa?lanacakt?r.
·Kamu kesiminde nakit planlamas? ve yönetimi çok ba?l? ve da??n?kt?r. ?u anda uygulanmakta olan tek hazine hesab? yeterli de?ildir. Bu sistemden, kamu kesiminde nakit planlamas?n? ve yönetimini etkin k?lacak kamu tek hesab?na geçmek için gerekli düzenlemeler yap?lacakt?r.
·Kamuda verimsiz harcamalar k?s?lacak, üretken harcamalar art?r?lacak ve ekonomik aktiviteyi canland?r?c? vergi indirimlerine gidilecektir.
·Kamu borçlanmas?nda halka arz daha yayg?nla?t?r?lacakt?r.
·Borçlanma ile ilgili detayl? bilgiler Hazine taraf?ndan TBMM’ne belirli aral?klarla sunulacakt?r.
·Özelle?tirme h?zland?r?lacakt?r.
·Kamu bankalar?n?n yeniden yap?land?r?lmas? h?zland?r?lacak, TMSF kapsam?ndaki bankalar h?zla çözüme kavu?turulacakt?r.
F- F?NANS SEKTÖRÜ POL?T?KALARI
Türkiye’de mali sistemin yat?r?m ve üretim faaliyetlerini destekleme fonksiyonu, benzer ülkeler ile k?yasland???nda yetersizdir. K?sa aral?klarla ya?anan finansal krizler, reel sektöre ve kamu maliyesine önemli yükler getirmi? ve ülkemizin sürdürülebilir büyüme ortam?na geçmesini engellemi?tir.
Finans sisteminde ya?anan sorunlar?n temel nedenleri;
·Finans sektöründe sadece bankac?l???n egemen olmas?,
·Bankac?l?k sektörünün verimsizli?i ve rekabet eksikli?i,
·?stikrars?z makro ekonomik yap? ve yüksek kamu aç?klar?,
·Banka sahiplerince bankalar?n istismar edilmesi,
·Gözetim ve denetimdeki zay?fl?klard?r.
PART?M?Z?N finans sektörüne yönelik politikalar?n?n temel hedefi;
·Üretken yat?r?mlar?, büyümeyi ve makro ekonomik istikrar? destekleyen,
·?oklara dayan?kl? ve sa?l?kl? i?leyen,
·Ekonomimizin ihtiyaç duydu?u uzun vadeli fonlar? temin eden,
·Mali sektörün büyümesini sa?layarak, mali derinli?i art?ran,
·Mali sistemde rekabet ko?ullar?n? olu?turan ve
·Sistemin daha etkin ve verimli çal??mas?n? sa?layan bir finansal sistem olu?turmakt?r.
Sa?lam kamu maliyesi ve parasal istikrar; sa?l?kl?, etkin ve istikrarl? çal??an bir finans sistemi olu?turman?n ön ko?uludur.
PART?M?Z finansal piyasalar?n, araçlar?n ve kurumlar?n daha etkin kullan?m?n? sa?layacak ve yeni kaynaklar? harekete geçirecek politikalar uygulayacakt?r.
Bu çerçevede;
·Bankac?l?k sektöründe rekabet ortam? sa?lanacak, hizmetlerin kalitesini yükseltecek nitelikteki yabanc? sermaye giri?i desteklenecektir.
·Finansal hizmetlerde çe?itlilik art?r?lacak, özel finans kurumlar?, risk sermayesi kurulu?lar?, yat?r?m bankac?l???, ipotek bankac?l??? gibi alanlar?n hukuki altyap?s? güçlendirilecek ve bu alanlar?n geli?mesi sa?lanacakt?r.
·Kalk?nma ve yat?r?m bankalar? ile ihracat bankalar? etkili konuma getirilecektir.
·Küçük i?letmeleri ve yerel üretim faaliyetlerini destekleyen mikro finans kurumlar?n?n ve ihtisas bankac?l???n?n geli?imi desteklenecektir.
·Yurtd???ndaki vatanda?lar?m?z?n tasarruflar?n? ülkemize aktarmalar?n? sa?layacak yeni finansal araç, politika ve kurumlar olu?turulacakt?r.
·Kamu bankalar?, ticari esaslara göre yönetilecek, finansal ve operasyonel aç?dan yeniden yap?land?r?larak, özelle?tirilecektir.
·Tar?m kesiminin ve küçük ölçekli i?letmelerin desteklenmesine ayr?lan ödenekler, bankac?l?k sistemi arac?l???yla kulland?r?lacakt?r.
·BDDK ile SPK gibi gözetim ve denetimden sorumlu kurumlar?n, finans sisteminin istikrar?n? sa?lay?c? görev ve sorumluluklar?n? etkin bir biçimde yerine getirmeleri sa?lanacakt?r. Kurumlar aras?nda koordinasyon güçlendirilecek ve faaliyetlerinden kamuoyu bilgilendirilecektir.
·Bankac?l?k sektörünün gözetim ve denetiminde, banka sahipleri ile yöneticilerinin ve piyasa aktörlerinin sorumluluklar?n? art?racak düzenlemeler yap?lacakt?r.
·Mevduat sigorta sisteminin piyasa disiplinini bozan ve istismara yol açan yönleri düzeltilerek, kapsam, limit ve yönetim bak?m?ndan geli?mi? ekonomilerdekine benzer bir yap?ya tedricen kavu?turulacakt?r.
·TMSF’nin yeni bir K?T’e dönü?mesi önlenecek, Fona devredilen alacaklar?n tahsilat? h?zland?r?lacakt?r. Fon bünyesindeki gayri menkul ve i?tirakler süratle sat?lacakt?r.
·Sorunlu hale gelen kredilerin ve di?er aktiflerin çözümünü sa?layacak yeni finansal piyasalar, araçlar ve kurumlar?n olu?umu desteklenecektir.
·KOB?’lerin finansal sektöre olan borçlar? yeniden yap?land?r?lacakt?r.
·Zorunlu sigortac?l???n kapsam? geni?letilerek, sigortac?l?k sektörünün geli?mesi sa?lanacakt?r.
·Sermaye piyasas?nda küçük yat?r?mc?lar korunacak, yapay fiyat olu?umu ve “içerden ö?renenler“in ticareti önlenecektir.
G- K?T’LER ve ÖZELLE?T?RME
Kamu ?ktisadi Te?ebbüsleri (K?T), faaliyette bulunduklar? sektörlerde tekel veya belirleyici konumdad?r. Kamu mülkiyetinin avantajlar?n? kullanarak riski olmayan bir ortamda çal??malar? piyasa mekanizmas?n?n i?leyi?ini bozmaktad?r. Siyasi müdahaleler sonucu ekonomik rasyonelli?ini yitirerek kamuya yük haline gelen K?T’lerin özelle?tirilmesi kaç?n?lmaz hale gelmi?tir.
Özelle?tirmenin temel amac?, ekonomide serbest piyasan?n daha iyi i?lemesi için gerekli ko?ullar?n olu?umunu sa?lamak, etkinlik ve verimlili?i art?rmakt?r. Piyasa ekonomisinde kamunun iktisadi rolü, piyasa mekanizmas?n?n iyi çal??mas? için gerekli düzenleyici ve denetleyici mekanizmalar? olu?turmakt?r.
PART?M?ZE göre, özelle?tirme uygulamalar?nda ba?ar?l? olunamamas?n?n sebepleri ?unlard?r:
·Uygulamadan sorumlu kurumun özelle?tirmeye yeterince yo?unla?amamas?,
·Özelle?tirmede önceliklerin tespit edilememi? olmas?,
·Özelle?tirme kapsam?na al?nacak i?letmelerin do?ru seçilememesi,
·Siyasi iradenin gizli direnç göstermesi,
·Yap?lan özelle?tirmelerden baz?lar?na ?aibelerin kar??mas?.
K?T’lerin özelle?tirilmesinde kararl? olan PART?M?Z, özelle?tirme sürecini h?zland?rmak için a?a??daki politikalar? dikkatle uygulayacakt?r:
·Özelle?tirme karar? al?n?rken ilgili K?T yönetiminin görü? ve önerilerine ba?vurulacakt?r.
·Özelle?tirme sürecini h?zland?racak hukuki ve idari düzenlemeler yap?lacak ve Özelle?tirme ?daresi, esnek ve karar sürecini k?saltacak dinamizme kavu?turulacakt?r.
·Özelle?tirmeler sonucunda ortaya ç?kabilecek i?sizlik sorununun çözümüne yönelik gerekli önlemler al?nacakt?r.
·Özelle?tirme i?lemlerinde ?effafl?k esas olacak ve kamuoyu düzenli olarak bilgilendirilecektir.
·Yurtd???nda çal??an vatanda?lar?m?z?n özelle?tirme uygulamalar?ndan faydalanmalar? özendirilecektir.
·Özelle?tirme sürecindeki K?T’ler, piyasadaki konumlar? ve faaliyetleri itibariyle; üç gruba ayr?larak özelle?tirilmelerinde farkl? stratejiler geli?tirilecektir.
1.Piyasa mekanizmas? içerisinde faaliyet gösteren K?T’ler acilen özelle?tirilecektir.
2.Tekel niteli?ini haiz veya hakim konumda olma ve piyasay? yönlendirme gücüne sahip K?T’ler, özelle?tirme sonucunda ortaya ç?kabilecek piyasa aksakl?klar?n?n önlenmesine, rekabetin tesis edilmesine ve/veya tüketicinin korunmas?na yönelik her türlü düzenleyici tedbirler al?nd?ktan sonra özelle?tirilecektir.
3.Tar?msal destekleme ile ilgili K?T’lerin özelle?tirilmesi, tar?m politikalar? ile birlikte bir bütün olarak de?erlendirilecek ve gerekli tedbirler al?nmas?n? müteakip özelle?tirmeye geçilecektir.
H- ENFLASYONLA MÜCADELE
25 y?ll?k dönemde, belli aral?klarla uygulamaya konulan istikrar programlar?na ra?men, enflasyonda kal?c? bir dü?ü? sa?lanamam??, enflasyon sürekli bir art?? e?ilimi göstermi?tir. 2001 y?l? itibariyle sadece dört ülkenin (Angola, Kongo, Zimbabwe ve Beyaz Rusya) enflasyon oran? Türkiye’nin üzerinde kalm??t?r.
Ekonomik program?m?z?n hedefi, enflasyonu tek haneli rakamlara indirmektir.
Yüksek enflasyonda etkili olan temel unsur, yüksek kamu aç?klar?n?n Merkez Bankas? kaynaklar?ndan veya çok yüksek maliyetli iç borçlanma yoluyla finansman?d?r. K?T’lerdeki zararlar?n fiyat ayarlamalar?yla giderilmeye çal???lmas?, enflasyonist süreçte etkili olan di?er bir faktördür.
1990’l? y?llar boyunca kamu kesiminin mali sistem üzerindeki bask?s? giderek artm??t?r. Mali derinle?menin yeterince sa?lanamad??? bir ortamda, faiz oranlar? yükselmi?, vadeler k?salm??t?r. Böylece, enflasyonist bekleyi?ler süreklilik kazanm??t?r.
Türkiye’de enflasyonist süreç kendi kendini besleyen bir yap?ya dönü?erek, enflasyon®Türk Liras?n?n enflasyona paralel de?er kayb?® kamu fiyatlar?, ücret ve di?er gelirlerin enflasyona göre art?r?lmas?® enflasyonist bekleyi?lerin artmas?® enflasyonun yeniden t?rmanmas? ?eklinde i?leyen bir k?s?r döngü olu?turmu?tur.
Uygulayaca??m?z ekonomik programda, para politikas?n?n fiyat istikrar?n? esas alan stratejisi korunacakt?r. Mali disiplinin sa?lanmas?na öncelik veren maliye politikalar?yla, Merkez Bankas?n?n enflasyonla mücadelede etkinli?i sa?lanacakt?r. Finans sektörüne yönelik reform program?m?z da, para politikas?n?n enflasyonla mücadelede etkinli?inin artmas?na yard?mc? olacakt?r.
PART?M?Z?N yap?sal reform program?; ba?ta kamu kesimi olmak üzere ekonomide verimlili?i, esnekli?i ve rekabet art???n? sa?layacak, enflasyonla mücadeleye önemli katk?da bulunacakt?r. Mali ve parasal disiplinle e? zamanl? olarak uygulanacak olan yap?sal reformlar, üretim kapasitesinin geni?lemesini ve en üst düzeyde kullan?m?n? sa?layarak, enflasyonun a?a?? çekilmesinde etkili olacakt?r.
Güvenli piyasa ko?ullar?nda reel faizler makul ve sürdürülebilir düzeylere çekilecektir. Böylece, kamu kesimi finansman?ndaki dar bo?azlar a??lacak, yüksek reel faizlerin enflasyonist bask?s? önemli ölçüde azalacak ve enflasyonla mücadelenin maliyeti en aza indirilecektir.
I) REEL SEKTÖRÜN CANLANDIRILMASI
Ekonomik kriz nedeniyle yat?r?mlar durma noktas?na gelmi?, yüz binlerce esnaf kepenklerini kapatm??, büyük bölümünü kalifiye elemanlar?n olu?turdu?u milyonlarca insan?m?z i?siz kalm??t?r. Reel sektörle ilgili sorunlar, çok geni? bir toplum kesimini ilgilendirdi?i halde, uygulanan ekonomik programlarda reel sektör tamamen ihmal edilmi?tir.
PART?M?Z, uygulayaca?? maliye ve para politikalar?na paralel olarak, reel sektör için acil önlemler alacakt?r.
Reel sektör politikalar?m?z?n temel amaçlar?:
·Kriz nedeniyle kapasitelerinin alt?nda çal??an tesislerdeki üretimi art?rmak,
·Sermaye yetersizli?i nedeniyle kapanan karl? i?letmelerde üretimi ba?latmak,
·Durma noktas?na gelen yeni yat?r?mlar? h?zland?rmak
suretiyle gerçek anlamda bir yat?r?m seferberli?i için gerekli ortam? olu?turmakt?r.
Türkiye’de i?sizli?i önlemenin en önemli yolu, reel sektörün üretimini art?rmakt?r. Reel sektörün sorunlar?n?n a??lmas? için, öncelikle güven ortam?n?n tesis edilerek siyasi ve ekonomik istikrar?n sa?lanmas? ?artt?r. Böylece, ekonomide öngörülebilirlik artacak, reel sektör kurulu?lar?n?n gelece?e yönelik kararlar?n? daha kolay almalar? sa?lanacakt?r.
Ayr?ca, reel sektör için ?effaf, adil, yerinden ve etkin bir destekleme sisteminin olu?turulmas? gerekmektedir. Reel sektörün sorunlar?n?n çözümüne yönelik olarak bu genel politikalar çerçevesinde;
·Yat?r?mc?lar?n önündeki idari ve bürokratik engeller kald?r?lacak, mevzuat basitle?tirilecektir.
·Kamu borç stokunun azalt?lmas?yla beraber, kamunun finans sektöründeki fonlar?n çok önemli bir bölümünü emmesi sona erecek, finans sektörü bu kaynaklar? özel sektör kurulu?lar?na yönlendirebilecektir.
·Sistem d???na kaçm?? olan tasarruflar, güven ortam?n?n sa?lanmas?na paralel olarak, finans sistemine geri dönmeye ba?layacakt?r. Finans sistemi bu yeni kaynaklar? reel sektöre kredi olarak kulland?rabilecektir.
·Reel sektörün en önemli gider kalemlerinden biri olan faiz giderleri, faiz oranlar?n?n dü?mesiyle beraber önemli ölçüde azalacakt?r.
·KDV, kurumlar vergisi, gelir vergisi gibi vergilerin oranlar? dü?ürülecek, kay?t d??? ekonomik faaliyetler önlenecek, kay?tl? i?letmeler aleyhine i?leyen haks?z rekabet engellenecektir.
·??çilerden al?nan gelir vergisi ve sigorta primlerinin kabul edilemez boyutlara ula?mas?, istihdam?n kay?t d???na yönelmesine sebep olmu?tur. ?stihdamdan al?nan gelir vergisi ve sigorta primleri azalt?larak hem reel sektörün i?çilik maliyetleri dü?ürülecek, hem de çal??anlar?n kay?t alt?na girmesi sa?lanarak sosyal güvenlik haklar? korunacakt?r. Böylece yeni istihdam imkanlar? olu?turulacakt?r.
·Kamu aç?klar?n? kapatmak amac?yla, son y?llarda enerji ve haberle?me gibi sanayinin temel girdilerinin fiyatlar? üzerine çok yüksek vergiler uygulanm??, fiyatlar dünya standartlar?n?n çok üzerine ç?km??t?r. Bu vergiler, reel sektörün uluslararas? rekabet gücü kazanmas?na ve ihracat potansiyelini art?rmas?na imkan verecek standartlara çekilecektir.
·Enerji sektöründe arz-talep dengesi kurularak, verimlili?i art?r?c? giri?imler desteklenecek, yerli sanayimizin rekabet gücünü art?rmak için daha ucuz ve güvenli bir enerji arz? sa?lanacakt?r.
·Te?vik tedbirlerinin mahalli kurumlar veya meslek kurulu?lar?nca yürütülmesi yönünde yasal düzenlemeler yap?larak, hem bürokratik i?lemler azalt?lacak, hem de sa?lanan te?viklerin amac?na uygun olarak kullan?lmas?n? izlemek kolayla?acakt?r.
·KOB?’lere uygun maliyetli yat?r?m ve i?letme kredileri kulland?r?lacak, kredilere arac?l?k eden bankalar?n say?s? art?r?larak, tüm özel bankalar ve özel finans kurumlar? sisteme dahil edilecektir.
·KOB? yat?r?mlar?nda risk sermayesi uygulamalar? geli?tirilecektir.
·KOB? borsalar? olu?turulacak, KOB?’lerin hisse senetlerinin bu borsalarda i?lem görmesi sa?lanacakt?r.
·Bölgesel ve sektörel ayr?mlar gözden geçirilerek, bölgeler aras?ndaki dengesizliklerin giderilmesine yönelik destekler yeniden belirlenecektir. Bu çerçevede, geli?mi?lik düzeyi çok dü?ük olan illerdeki yat?r?mlara, uzun süreli vergi muafiyetleri, arazi ve arsa tahsisi, dü?ük istihdam vergisi gibi te?vikler uygulanacakt?r.
·Kalk?nmada öncelikli yörelerdeki organize sanayi bölgeleri ile baz? büyük illerdeki alt yap?s? haz?rlanm?? sanayi bölgelerinde yat?r?mc?lara bedelsiz olarak arazi tahsis edilecek, sa?lanacak di?er desteklerle buralar birer cazibe merkezi haline getirilecektir.
·Türk üreticilerinin “dahilde i?leme rejimi” ve gümrükteki yanl?? uygulamalar nedeniyle haks?z rekabete u?ramalar? önlenecektir.
J- YABANCI SERMAYEN?N CEZBED?LMES?
Türkiye’nin h?zl? ve istikrarl? bir kalk?nma dönemine girmesi için yabanc? sermaye büyük önem ta??maktad?r. Yabanc? sermayeyi iki ayr? ba?l?kta incelemek gerekmektedir: Birincisi “portföy yat?r?mlar?”, ikincisi “do?rudan yabanc? yat?r?mlar”.
Sadece portföy yat?r?mlar?na, yani sadece s?cak para ak???na dayanan büyüme modellerinin sak?ncalar? Türkiye’de ya?anan krizlerde aç?k bir ?ekilde ortaya ç?km??t?r. Portföy yat?r?mlar?n?n yan? s?ra, do?rudan yabanc? yat?r?mlara da önem vermek gerekmektedir.
2000 y?l?nda dünyadaki do?rudan yabanc? yat?r?m ak?m? toplam 1,2 trilyon dolar? geçmi?tir. Ülkemizde ise bu rakam y?ll?k 1 milyar dolar?n bile alt?nda seyretmektedir.
Türkiye’nin de aralar?nda bulundu?u geli?mekte olan ülkelerin kalk?nmas?nda do?rudan yabanc? yat?r?mlar çok büyük önem ta??maktad?r. Do?u Avrupa, Uzak Do?u ve Latin Amerika’daki geli?mekte olan ülkelere bak?ld???nda, bu ülkelerin kalk?nmas?n?n finansman?nda ve bu ülkelere ileri teknoloji aktar?m?nda do?rudan yabanc? yat?r?mlar?n büyük rol oynad??? görülmektedir.
Türkiye’de yabanc? sermayenin önünde çok büyük engeller vard?r. Siyasi ve ekonomik istikrars?zl?k, hukuki altyap?n?n yetersizli?i, yarg?n?n yava? i?lemesi, yolsuzluklar, bürokratik zorluklar, yasalar?n s?k s?k de?i?tirilmesi, yaz?l? mevzuat?n uygulanmamas?, uygulamalar?n yaz?l? olmamas?, vergiye tabi kazançlar?n enflasyondan ar?nd?r?lmamas?, mali tablolar?n ?effaf ve güvenilir olmamas? gibi konular Türkiye’ye yabanc? sermaye ak???n?n önünde büyük engeller olu?turmaktad?r.
Do?rudan yabanc? sermaye giri?lerinin art?r?lmas? için a?a??daki politikalar uygulanacakt?r:
·Siyasi ve ekonomik istikrar sa?lanacak, güven ortam? olu?turulacak, gelece?e ili?kin belirsizlikler giderilecektir.
·Evrensel standartlara uygun, aç?k ve net tan?mlanm?? bir hukuk düzeni, güvenilir ve i?leyen bir adalet mekanizmas?, garanti alt?na al?nm?? mülkiyet haklar? sa?lanacakt?r.
·Vergiye tabi kazanc?n tespit edilmesinde enflasyondan ar?nd?r?lm?? muhasebe teknikleri uygulanacakt?r.
·Avrupa Birli?i’ne tam üyelik sürecinde somut ve samimi ad?mlar at?larak, özellikle Avrupa Birli?i firmalar?n?n Türkiye’ye yat?r?m yapmas? için gerekli ortam haz?rlanacakt?r.
·Yabanc? sermaye ile ilgili kurum ve kurulu?lar?n görev ve yetkileri yeniden belirlenecek, yat?r?mc?lar?n muhatap olaca?? tek bir yetkili makam olu?turulacakt?r.
·Yabanc? yat?r?mlarla ilgili prosedürler h?zland?r?lacak, sonuçland?r?lmas? kesin sürelere ba?lanacakt?r.
·Yabanc? yat?r?mc?lara yönelik yurt d??? tan?t?m faaliyetleri geli?tirilecek, “Türkiye”nin uluslararas? bir marka olmas? sa?lanacakt?r.
·Özelle?tirme i?lemlerinde yabanc? sermayenin de etkin olmas? için gerekli ad?mlar at?lacakt?r.
·Fikri mülkiyet haklar? ve rekabetin korunmas? konular?ndaki kurumsal ve yap?sal eksiklikler giderilecektir.
·Serbest bölgelerin daha etkin bir ?ekilde kullan?lmas? ve yabanc? yat?r?mc?lara daha iyi tan?t?lmas? sa?lanacak, vergi muafiyetleri devam ettirilecektir.
·Uluslararas? Finans Kurumu (IFC) ile Dünya Bankas?’n?n i?tiraki olan Yabanc? Yat?r?mlar Dan??manl?k Servisi (FIAS) taraf?ndan yap?lan çal??malar?n sonuçlar?n? içeren raporda yer alan di?er öneriler de dikkate al?nacakt?r.
K- YEN? B?R ?HRACAT HAMLES?
PART?M?Z?N ekonomik büyüme modelinin en önemli unsuru ihracatt?r. Sanayimizin uluslararas? rekabet edebilecek bir verimlili?e ula?mas? ve Türkiye’nin dünyaya aç?l?p global ekonomik sisteme tam entegre olmu? bir ülke haline gelmesi için de ihracat?n geli?mesi büyük önem ta??maktad?r.
PART?M?Z ihracatç?lar?m?za her konuda tam destek verecek, ülkemizde yeni bir ihracat hamlesinin ba?lamas?n? sa?layacakt?r.
Türkiye’nin ihracat hacmi özellikle 1980’den sonra önemli ölçüde artm??, ekonomimiz belli ölçüde Dünya’ya aç?lm??t?r. Ancak, iyi planlanma ve yönlendirme yap?lamad???ndan, verimlilikte ve kapasitede yeterli art??lar sa?lanamam??t?r. Siyasi ve ekonomik istikrars?zl?k, kurlarda meydana gelen büyük dalgalanmalar ve bunlara ba?l? olarak olu?an güvensizlik ortam? nedeniyle, Türkiye’de ihracat istikrarl? bir büyüme gösterememi?tir.
?hracatta sektörel ba??ml?l?k olu?mu?, katma de?eri yüksek ve yüksek teknolojiye dayal? ürünlerin ihracat?nda yeterli ilerleme sa?lanamam??t?r.
?hracat?m?z a??rl?kl? olarak AB ülkelerine yönelmi?, di?er büyük pazarlara ve kom?u ülkelere ihracat?m?z s?n?rl? kalm??t?r. Bu da ihracatta bölgesel ba??ml?l?k olu?turmu?tur.
Türkiye’nin kom?u ülkelerle ticareti çok dü?ük seviyede kalm??t?r. PART?M?Z kom?ular?m?zla olan ticaretin geli?mesini, bölgesel kalk?nman?n en önemli kayna?? olarak görmektedir. Kom?ularla ticaretimizin geli?mesi bölgesel güvenli?e de önemli katk?lar sa?layacakt?r.
Türkiye, hem ürün ihracat?nda, hem de hizmet ihracat?nda sahip oldu?u potansiyeli kullanamamaktad?r. ?hracat?m?z?n istikrarl? ve yüksek bir art?? trendini yakalayabilmesi için a?a??daki önlemler al?nacakt?r:
·Küreselle?menin olumsuz etkilerinden korunmak ve sektörel ba??ml?l?ktan kurtulmak için, özel sektör kat?l?m? ile yeni bir stratejik planlama yap?lacakt?r. Dünya’daki e?ilimler ve özel sektörün tercihleri dikkate al?narak, Türkiye’nin rekabet üstünlü?üne sahip oldu?u ve yüksek katma de?erli sektörler belirlenecektir. Bu sektörler uluslararas? normlar çerçevesinde desteklenecektir.
·Bölgesel ba??ml?l?ktan kurtulabilmek amac?yla yeni pazarlara yönelmek gerekmektedir. Bu kapsamda, ba?ta Ba??ms?z Devletler Toplulu?u, Ortado?u ve Karadeniz olmak üzere, Merkezi ve Do?u Avrupa, Kuzey Amerika, Uzakdo?u, Latin Amerika ve Afrika Ülkeleri pazarlar?na a??rl?k verilecektir. Kom?ular?m?zla olan ticaretimizin art?r?lmas? için azami gayret gösterilecektir.
·Türkiye’nin uluslararas? markalara sahip olmas? yönünde özel sektörün ba?lataca?? giri?imler desteklenecektir.
·?hracatç? firmalar?n en önemli girdilerini olu?turan enerji, istihdam ve haberle?me üzerindeki yüksek vergiler dü?ürülecek, ihracatç?lar?m?z?n uluslararas? piyasalarda kolayl?kla rekabet etmeleri sa?lanacakt?r.
·Döviz kurlar?nda istikrar sa?lanacak, vadeli döviz piyasalar? olu?turularak ihracatç?lar?n döviz kurlar?n? sigorta ettirebilmeleri imkan? getirilecektir.
·Kamu borç stokunun azalt?lmas?yla beraber, kamunun finans sektöründeki fonlar?n çok önemli bir bölümünü emmesi sona erecek, finans sektörü bu kaynaklar? ihracatç? firmalara yönlendirebilecektir.
·Eximbank ihracat hamlemizin motoru olacakt?r. Eximbank yeniden yap?land?r?larak kaynaklar? güçlendirilecek, i?letilmesiyle ilgili bürokratik engeller kald?r?lacak ve teminat konusunda ihracatç?lara kolayl?klar sa?lanacakt?r.
·Bugün büyük bir sorun haline gelen ihracatta KDV iadeleriyle ilgili bürokrasi azalt?lacak, iadelerin h?zl? bir ?ekilde yap?lmas? sa?lanacakt?r.
L- UCUZ ve GÜVENL? ENERJ?
Sürdürülebilir bir kalk?nma ve küresel ölçekte rekabet edebilir bir ekonomi yaratman?n en önemli araçlar?ndan biri enerji politikalar?d?r.
Geçmi? hükümetler, son dönemde uygulad?klar? politikalar? ile enerji alan?n? Türkiye için acil ve içinden ç?k?lmas? zor bir sorun haline getirmi?lerdir.
Ülkemizin öngörülebilir büyüme perspektifleri ile ba?da?mayan “al-ya da öde” anla?malar?, imtiyaz ve i?letme hakk? devir sözle?meleri, Türkiye’yi ta??nmas? giderek zorla?an bir mali külfet ile kar?? kar??ya b?rakmaktad?r.
Bu mali külfet, yüksek birim fiyatlar ve yüksek vergilerle tüketicilere aktar?lmas?; enerji tüketimini cayd?ran, büyümeyi yava?latan, yerli sanayimizin rekabet edebilirli?ini azaltan ve yabanc? sermaye yat?r?mlar?n? engelleyen sonuçlar do?urmaktad?r.
Son dönemde ya?ad???m?z ekonomik krizler ve negatif büyüme olgusu sorunu daha da derinle?tiren bir etki yaratm??t?r.
PART?M?Z?N enerji politikalar?n?n temelini, enerjinin ucuz ve güvenilir bir ?ekilde temin edilmesi, rekabete dayal? bir enerji piyasas? olu?turulmas?, vatanda??n bütçesindeki yükün azalt?lmas?, çevre ve insan sa?l???n?n korunmas? olu?turmaktad?r.
Söz konusu amaçlar?n gerçekle?tirilmesi için;
·Yenilenebilir ve alternatif enerji kaynaklar?na yönelinecektir.
·Çevrenin korunmas? amac?yla, temiz enerji kaynaklar? ve dönü?üm teknolojisinden yararlan?lacakt?r.
·Üretim, iletim, da??t?m ve servis sa?lamada verimlilik art?r?lacakt?r.
·Enerji piyasas? rekabetçi hale getirilerek, daha ucuz enerji sa?lanacakt?r.
·Kom?ular?m?zdaki petrol ve do?al gaz?n Dünya pazarlar?na aç?lmas?nda ülkemizin da??t?m terminali olma imkanlar? iyi de?erlendirilerek, enerjide bölgesel güç haline gelinecektir.
2001 y?l?nda 126,9 milyar kWh/y?l olan enerji talebinin, 2010 y?l?nda 270 milyar kWh/y?l düzeyine yükselece?i tahmin edilmektedir. Bu talep art?? oranlar?n?n sürdürülebilir bir ?ekilde kar??lanabilmesi için a?a??daki politikalar uygulanacakt?r:
·Elektrik enerjisi sektöründe rekabeti esas alan ve bu suretle kaliteyi art?r?p maliyetleri a?a??ya çekmeyi hedefleyen liberal politikalar benimsenerek sektörde özelle?tirme h?zland?r?lacakt?r.
·Elektrik enerjisi alan?nda Avrupa ve bölge ülkeleri ile elektrik al?? veri?ine imkan sa?layacak iletim altyap?s?n?n ve piyasa düzeninin geli?tirilmesine önem verilecektir.
·Halen yüzde 65 olan enerjide d??a ba??ml?l???n azalt?lmas? için güne?, rüzgar, jeo-termal ve bio-mas gibi yerli ve alternatif kaynaklara yönelinecek, yerli linyit ve hidroelektrik projeler süratle hayata geçirilecektir.
·D??a ba??ml? do?al gaz?n kullan?ld??? enerji santrallerine alternatif veya ikame yat?r?m olarak, gerekli güvenlik ve çevre koruma önlemleri al?narak, nükleer enerji santralleri kurulacakt?r.
·Elektrik kesilmeleri ve voltaj de?i?iklikleri, sanayide önemli kay?plara neden olmaktad?r. Tüketicilere sa?lanan enerjinin kalite ve süreklili?inin sa?lanmas? için da??t?mdaki aksakl?klar? giderici önlemler al?nacakt?r.
·?letim, da??t?m ve faturaland?rma a?amalar?nda ortaya ç?kan yüksek kay?p ve kaçak oranlar?n?n, kabul edilebilir de?erlere çekilmesi için gerekli önlemler al?nacakt?r.
·Do?al gaz kullan?m?n?n yayg?nla?t?r?lmas?na yönelik projelere h?z verilecektir.
·Hazar bölgesinin do?al gaz ve petrolünün ülkemiz üzerinden dünya pazarlar?na nakline yönelik politikalar sürdürülecektir.
·Petrol ve do?al gaz politikalar?m?z d?? politikam?z ile uyumlu hale getirilerek, karde? Orta-Asya ve Kafkasya ülkeleri ile ili?kilerimizde birle?tirici bir unsur olmas? sa?lanacakt?r.
·Çevrenin bir de?er ve maliyet unsuru oldu?u dikkate al?narak, enerji dönü?üm i?lemleri s?ras?nda ortaya ç?kan kirleticiler titizlikle kontrol edilecektir.
M- MADENC?L?K
Ülkemizde oldukça çok say?da maden türü olmas?na ra?men, bilinen maden kaynaklar?m?z miktar ve i?letilebilirlik aç?s?ndan istenilen düzeyde de?ildir.
Madencilik sektöründe; arama faaliyetlerine a??rl?k verilerek ekonomik olarak i?letilebilir maden rezervlerimizin art?r?lmas?, sanayi ve enerji sektörlerinin hammadde taleplerinin ucuz ve güvenli bir ?ekilde sa?lanmas? ve i?lenmi? mal ihracat?m?z?n art?r?lmas? amaçlanmaktad?r.
Bu amaç do?rultusunda;
·Maden arama ve üretiminde, yerli ve yabanc? sermayenin sektöre yönelmesini özendirecek bir yat?r?m ortam? olu?turularak, özel kesimin maden arama faaliyetlerine yönelmesi için gereken alt yap? deste?i verilecek; sektörün riskli olmas? nedeniyle, bu sektöre özgü bir te?vikler uygulanacakt?r.
·Arama faaliyetleri ile u?ra?an kamu kurumlar?m?z?n yurt içi ve yurt d???nda özel kesime ait firmalar ile arama faaliyetlerinde bulunabilmesi için gerekli alt yap? olu?turulacakt?r.
·Maden arama ve i?letme a?amalar?nda bürokrasiyi azalt?c? tedbirler al?nacakt?r.
·Ülkemizde büyük bir mermer potansiyeli bulunmaktad?r. Bu potansiyelin harekete geçirilerek mermercilik sektörünün canland?r?lmas? için bu sektör ihracata yönelik olarak desteklenecektir.
·Maden ürünleri üretiminde, çevreye zarar verilmemesine büyük özen gösterilecektir.
·Kamuya ait bütün maden i?letmeleri a?amal? olarak özelle?tirilecek, stratejik önemi haiz madenler için farkl? özelle?tirme metotlar? uygulanacakt?r.
Dünya bor rezervlerinin yüzde 65’i ülkemizde bulunmaktad?r. Türkiye, Dünya bor pazar?n?n ABD’den sonra ikinci büyük üreticisi ve piyasa yap?c?s? konumundad?r. Üretti?imiz borun yüzde 95’i ihraç edilmektedir. Ülkemiz aç?s?ndan ekonomik ve stratejik önemi haiz “milli maden” niteli?inde olan bor madenlerimiz için a?a??daki çerçevede bir program uygulamaya konulacakt?r:
·Bor i?letmeleri Eti Holding bünyesinde özerk bir yap?ya kavu?turulacakt?r.
·Rafine bor üretiminin art?r?lmas?na yönelik yat?r?mlar h?zla tamamlanacakt?r.
·Bor madeninin kullan?m alan?n? art?rmak amac?yla, Bor Ara?t?rma Enstitüsü kurulacak, ara?t?rma faaliyetleri için kaynak ayr?lacakt?r. Özel sektörün, bor cevherinin hammadde olarak kullan?ld??? uç ürünlerin (cam elyaf?, perborat gibi) üretimine girmesi özendirilecektir.
·Geli?mekte olan hidrojen enerjisi sektöründe borun önemi artmaktad?r. Bu konu ile ilgili çal??malar takip edilecek, gerekti?inde bor i?letmesinin bu çal??malara girmesi sa?lanacakt?r.
N- ULA?IM HAMLES?
Ekonomik ve sosyal ya?am?n ihtiyaçlar?n?n yerinde, zaman?nda ve güvenli biçimde kar??lanabilmesi için, ülke ekonomisinin en önemli alt yap?lar?ndan biri olan ula?t?rma sisteminin sa?l?kl? bir biçimde çal??t?r?lmas? gerekmektedir.
Ula?t?rma alt sektörlerinin hemen hepsinde, plans?z, birbirinden ba??ms?z ve k?sa vadeli çözümlere yönelinmesi, ülkemizdeki ula?t?rma sisteminin en önemli sorunu olarak gözükmektedir.
·PART?M?Z?N sektöre yönelik birinci önceli?i, ula??m?n alt sektörleri aras?ndaki bütünle?menin temini, ekonomik büyüme amac?na en fazla katk?n?n sa?lanmas? ve çevreyi tahrip etmeyen bir ula?t?rma alt yap?s?n?n olu?turulmas?d?r. Bu amaçla, ülke ekonomisinin ve sosyal hayat?n beklentilerine uygun ula?t?rma alt yap?s?n? olu?turmak üzere, ta??ma türleri aras?nda dengeyi sa?layacak bir ula?t?rma ana plan? haz?rlanacakt?r.
·Ula?t?rma alt sektörlerinin tamam?n? ele alan bir ula?t?rma bilgi sistemi geli?tirilecektir.
·AK PART?, ülkemizde y?llard?r adeta kaderine terk edilen demir yollar?m?z?n, özel sektörle birlikte ve ça?da? i?letmecilik anlay??? çerçevesinde geli?tirilmesine özel öncelik verecektir. TCDD Genel Müdürlü?ü, bu amaçla yeniden yap?land?r?lacakt?r.
·Türkiye’nin co?rafi konumuna ve uluslararas? su yollar? ve enerji kaynaklar?na yak?nl??? dikkate al?narak, Avrupa-Asya trafi?i için ula?t?rma sektörlerinin tamam?n? kapsayan entegre bir ta??mac?l?k sistemi geli?tirilecektir.
·Ülkemizin konumuna uygun olarak, kom?u ülkelerle ortak yat?r?m imkanlar? ara?t?r?lacak, Kafkasya ve Orta Asya ülkelerinin ula?t?rma sistemlerinin geli?tirilmesine de teknik destek sa?lanacakt?r.
·Uzun y?llard?r gündemde olan Bo?az Demiryolu-Tüp Geçi?i ve Gebze-Halkal? banliyö hatt? projeleri biran önce hayata geçirilecektir.
·Türk deniz filosunun, ta??mac?l?kta yüzde 30’lara dü?en pay?n?n yüzde 50’lere yükselmesini sa?layacak projelere destek verilecektir.
·Türkiye’nin AB’ye tam üyeli?ini müteakip kabotaj tekelinin kalkaca?? da dikkate al?narak, yük ve yolcu ta??mac?l???nda deniz ta??mac?l???n?n etkinle?tirilmesi sa?lanacakt?r.
·Özellikle Ege ve Karadeniz bölgelerinde, tarifeli yük ve yolcu ta??mas?na yönelik deniz ula??m projelerine destek verilecektir.
·Limanlar, merkezi idarenin denetiminde, ba??ms?z birer i?letme ?eklinde yönetilerek, uluslararas? rekabete haz?r hale getirilecektir.
·Gemi in?aat sektörü, yerli ve yabanc? armatörlerin gemi ihtiyac?n? kar??layacak ?ekilde desteklenecektir.
·Hava limanlar?n?n teknik alt yap? ve standartlar? yükseltilecek ve özel havac?l?k i?letmelerinin kurulmas? desteklenecektir.
·Karayolu alt yap?s?, trafi?in gerektirdi?i kesimlerde, bölünmü? yol sistemi ile güçlendirilecek, ana güzergahlardaki kuzey-güney ba?lant?lar? iyile?tirilecek, kara yollar?m?zda trafik kazalar?n?n yo?unla?t??? kara noktalar?n ortadan kald?r?lmas?na ola?anüstü önem gösterilecektir.
·15.000 kilometre karayolu duble yol haline getirilecektir. Özellikle büyük yük çeken baz? ara arter durumundaki devlet karayollar?, bir seferberlik anlay??? içinde en k?sa zamanda duble yola dönü?türülecektir. Böylece, trafik kazalar? önemli ölçüde azal?rken, bu yollar?n çevresindeki alanlar?n daha h?zl? geli?mesi ve bölgesel geli?mede denge sa?lanacakt?r.
·Otoyol yap?m ve i?letiminin özel sektör taraf?ndan gerçekle?tirilmesine yönelik uygulanabilir finansman modelleri geli?tirilecektir.
O- TUR?ZM?N GEL??T?R?LMES?
Türkiye sahip oldu?u do?al çevre de?erleri, tarihi ve kültürel birikimi, tan?ma f?rsat? bulan herkesi hayran b?rakan insanlar?yla ola?anüstü turizm potansiyeline sahiptir.
1980’li y?llardan itibaren, dinlence turizmi alan?nda yap?lan yat?r?mlar, Avrupa pazarlar?nda önemli bir yer edinmemizi ve turizm sektörünün ekonomimiz içindeki pay?n?n artmas?n? sa?lam??t?r.
Ancak, turizm bölgelerinin planlanmas? a?amas?ndan ba?layan baz? sorunlar, özellikle merkezden planlama ve yönetme anlay???n?n yaratt??? s?k?nt?lar nedeniyle, k?y? ?eritlerinde yanl?? uygulamalar yap?lm??t?r. Bu yanl??l?klar?n giderilmesi için k?y? ?eridi turizminin yeni bir anlay??la ele al?narak yap?land?r?lmas? gerekmektedir.
Ülkemizin zengin turizm potansiyeli harekete geçirilerek, dünya turizm pastas?nda önemli bir yer tutan i?-kongre, fuar, spor ve kültür turizmi alanlar?nda, dinlence turizminde edindi?imiz konuma gelmemizi sa?layacak bir hamle ba?lat?lmal?d?r. Turizm sektöründeki yat?r?m ve pazarlama önceliklerinin tedricen “kent turizmi” ba?l??? alt?nda toplanabilecek bu alanlara yönlendirilmesinin zaman? gelmi?tir.
Bu geli?meler ?????nda;
·Sürdürülebilir turizmin gere?i olarak, turizm alan?ndaki tüm uygulamalarda do?al-kültürel ve sosyal çevrenin talep ve gereklerini göz önünde bulunduran bir anlay?? benimsenecektir.
·Turizm sektöründe yönetim, yat?r?m ve pazarlama alanlar?ndaki tüm politikalar, mevcut “ürün ve i?letme” odakl? anlay??tan kurtar?larak, fiziki, kültürel ve sosyal çevre uyumu içinde tasarlanm?? “destinasyon” odakl? bir anlay??a kavu?turulacakt?r.
·Turizm Bakanl???, sektörel örgütler ve yerel yönetimlerin yetki, sorumluluk ve ili?kileri, yukar?da ifade edilen anlay?? içinde yeni bir yasal çerçeveye kavu?turulacakt?r. Bu düzenlemeler ile sektör örgütlerinin ve yerel yönetimlerin yetki ve imkanlar?n? art?ran mevzuat alt yap?s? geli?tirilecektir.
·Bir turizm ülkesi olarak “Türkiye” markas?n?n olu?turulmas?na dönük tan?tma projelerine önem verilecek, bu projelerin özellikle d?? ticaret ve yabanc? sermaye politikalar?m?z ile koordinasyonu gözetilecektir.
·?stanbul, sahip oldu?u devasa turizm potansiyeli ile özel olarak ele al?nacak ve yerel yönetimlerle i?birli?i halinde bu potansiyelin harekete geçirilmesi için tüm katk?lar sa?lanacakt?r.
·Sektörün istihdam olu?turmadaki gücü göz önünde bulundurularak, turizme özel insan kaynaklar? programlar? geli?tirilecektir.
·Turizmin sa?lad??? pazar ve tan?tma imkanlar? do?ru de?erlendirilerek, geleneksel el sanatlar?m?z?n canl? bir sektör haline getirilmesi sa?lanacakt?r.
Turizm yat?r?mlar?, “bölge geli?tirme” anlay??? içinde, yabanc? sermayenin cezbedilmesinde ba?vurulacak önemli alanlardan biri olarak de?erlendirilecektir.
VII. TARIM ve HAYVANCILIK
Türkiye’de tar?m sektörü y?llarca ihmal edilmi?, özellikle son y?llarda ya?anan derin ekonomik krizden çiftçilerimiz, köylülerimiz çok olumsuz etkilenmi?tir. Uygulanmakta olan ekonomik program da tar?m sektörünün problemlerine çözüm getirememi?, çiftçilerimiz daha da zor duruma dü?mü?tür.
Son y?llarda mazot, gübre, ilaç, tohumluk, makine gibi tar?m girdilerinin fiyatlar?nda büyük art??lar meydana gelirken, tar?m ürünlerinin fiyatlar?ndaki art?? s?n?rl? kalm??t?r. Örne?in, 1998 y?l?nda 2 kilo bu?day paras?yla 1 litre mazot alabilen köylümüz, bugün ancak 6 kilo bu?day paras?yla 1 litre mazot alabilmektedir.
Tar?m i?letmelerinin verimli çal??mas?nda, ölçek ekonomisi çok önemlidir. Türkiye’de tar?m arazilerinin nesilden nesle bölünerek intikal etmesi, ortalama tar?m i?letme alan?n?n gittikçe küçülmesine ve tar?mda verimin dü?mesine sebep olmu?tur.
Türkiye’de tar?m sektörünün GSMH içindeki pay? yüzde 14’e gerilemi?tir. Öte yandan toplam sivil istihdam?n yakla??k yüzde 40’? tar?m sektöründe çal??maktad?r. Bu nedenle, tar?m sektörü sadece ekonomik politikalar kapsam?nda de?il, öncelikli olarak sosyal politikalar kapsam?nda ele al?nmal?d?r.
Avrupa Birli?i’ne üye ülkelere bak?ld???nda, tar?m sektöründe çal??anlar?n, toplam çal??anlara oran?n?n sadece yüzde 4 civar?nda oldu?u görülmektedir. Buna ra?men 2001 y?l?nda AB’nin tar?m sektörüne verdi?i destek 104 milyar Euro olmu?tur. AB çiftçilerinin gelirinin yüzde 35’ini devlet destekleri olu?turmaktad?r. Bu oran, serbest piyasa ekonomisinin önderli?ini yapan ABD’deki çiftçiler için bile yüzde 21’dir.
Tüm bu verilere bak?ld???nda, Türkiye’de devletin tar?m sektörüne destek vermek zorunda oldu?u apaç?k ortadad?r. Önemli olan, bu deste?in ne tür projelerle ve nas?l verilece?inin iyi planlanmas?d?r.
PART?M?Z?N tar?m politikalar?n?n temel hedefleri; ülkemizin temel g?da ürünleri aç?s?ndan kendi kendine yeterli olmas?, verimli tar?m arazilerinin sürekli i?lenir halde tutulmas?, tar?msal üretimde verimlili?in art?r?lmas?d?r.
Bu temel hedeflere ula?mak için a?a??daki politikalar uygulanacakt?r:
·Devletin fiyatlara müdahalesi yerine, fiyatlar?n serbest piyasada olu?mas? esas al?narak, üretimin piyasa ko?ullar?ndaki talebe göre yönlenmesi sa?lanacakt?r. Devlet, tar?m ürünlerinin ticaretini yapmay? b?rakacakt?r.
·Ürün borsalar?n?n geli?mesi desteklenecek, bu borsalarda vadeli i?lemlerin ba?lat?lmas? için gerekli önlemler al?nacakt?r.
·Tar?mda devlet deste?i, her bölge ve her ürün için ayr? ayr? projeler kapsam?nda ele al?nacak, programlar uygulan?rken ülkemizin gerçekleri göz önünde bulundurulacakt?r.
·Mülkiyete dayal? olarak uygulanan Do?rudan Gelir Deste?i sistemindeki aksakl?klar giderilecek; dar gelirli çiftçileri hedefleyen bir yap? olu?turulacakt?r. Arz aç??? olan ya?l?k bitkiler, pamuk, zeytin, bu?day, m?s?r gibi ürünlere do?rudan gelir deste?i ve prim sistemi uygulanacakt?r.
·Çiftçilerimizin istikrarl? ve yüksek gelir elde etmesini sa?lamak amac?yla gübre, mazot, tohumluk ve tar?m ilaçlar? gibi üretim maliyetlerini azalt?c? ve teknolojik geli?imi h?zland?r?c? tedbirler uygulamaya konulacakt?r.
·Arazi ve Çiftçi Kay?t Sistemi olu?turmaya yönelik çal??malar tamamlanacak, Co?rafi Bilgi Sistemi, Çiftlik Muhasebe Veri A?? ve Tar?m Bilgi Sistemi geli?tirilecektir.
·Tar?m arazilerinin tapu kadastro i?leri k?sa sürede tamamlanarak, toprak ihtilaflar? kesin çözüme ba?lanacakt?r.
·Tar?msal faaliyet gösteren K?T'ler gerekli önlemler al?nd?ktan sonra özelle?tirilecek, TMO stratejik stok yönetimi çerçevesinde faaliyetini sürdürecektir.
·Tar?m ve Köyi?leri Bakanl??? yeni ?artlar ve ihtiyaçlar dikkate al?narak yeniden yap?land?r?lacakt?r. Üretici Birlikleri, kooperatifler, dernekler, vak?flar ve ?irketler desteklenerek, kamunun sivil toplumla olan i?birli?i geli?tirilecektir.
·Tar?m Sat?? Kooperatifleri ve Birlikleri ile Tar?m Kredi Kooperatifleri özerkle?tirilerek rasyonel ?ekilde çal??malar? hususunda gerekli önlemler al?nacakt?r.
·Çiftçimizi ve mahsulü risklere kar?? korumak amac?yla, Risk Yönetimi araçlar? geli?tirilecek; tar?msal sigorta sistemi, vadeli i?lemler borsas?, sözle?meli tar?m ve stok yönetimi araçlar? uygulamaya konacakt?r.
·Tüketici tercihleri ve kaliteli üretime yönelik tohumluk sanayi özendirilecektir.
·Ekolojik (organik) tar?ma önem verilecek ve desteklenecektir.
·Genetik olarak de?i?tirilmi? organizmalar ve ürünlerin üretiminde insan sa?l??? ve çevrenin korunmas? konusunda Dünyadaki geli?meler yak?ndan takip edilecektir.
·Tar?msal ara?t?rma önceliklerinin belirlenmesinde, piyasa ihtiyaçlar? göz önünde bulundurularak çiftçilerin talepleri dikkate al?nacak; projelerin geli?tirilmesinde ve uygulanmas?nda çiftçilerin kat?l?m? ve katk?s? sa?lanacakt?r.
·A??r erozyon problemi ya?anan ülkemizde, çevreyi ve sosyo-ekonomik ko?ullar? göz önüne alan tedbirler devreye sokulacakt?r. Erozyon tehdidi alt?nda bulanan arazilerin kal?c? bitki örtülerine tahsisi sa?lanacakt?r.
Hayvanc?l?k
Ülkemizde hayvanc?l?k sektörü y?llarca ihmal edilmi?tir. Ekonomik krizlerin de etkisiyle, Türkiye et ihraç ederken, et ithal eder hale gelmi?tir.
1980 y?l?nda Türkiye’de 16 milyon s???r varken, 1999’da bu rakam 11 milyona inmi?tir. Yine 1979 y?l?nda Türkiye’de 46 milyon koyun varken, 2000 y?l?nda bu say? 28 milyona dü?mü?tür. S???r say?s?nda yüzde 30, koyun say?s?nda yüzde 38 dü?ü? vard?r. Bu dönemde ülkemizin nüfusunun ve milli gelirinin artt??? dikkate al?nd???nda, hayvanc?l?k sektöründeki gerilemenin ne kadar büyük boyutlarda oldu?u daha iyi anla??l?r. Sorun, sadece hayvan say?s?n?n dü?mesi de?ildir. Verimlilik de dü?mü?tür.
Ülkemiz, hayvanc?l?k sektöründe büyük bir potansiyele sahiptir. Ancak, tesislerin ilk yat?r?m bedellerinin yüksek olu?u, nitelikli insan gücü ve ihtisas gereksinimi, ülkemizde modern tesisler kurulmas?n? zorla?t?rmaktad?r.
PART?M?Z?N hayvanc?l?k politikalar? ?öyledir:
·Üretici örgütlenmeleri te?vik edilecek, daha büyük ölçekteki i?letmelerin olu?mas? sa?lanacak, böylece ölçekten do?an ekonomi elde edilecektir.
·Entegre hayvanc?l?k i?letmelerinin kurulmas? desteklenecektir.
·Krizden olumsuz etkilenen entegre beyaz et sektörünün kriz öncesi duruma gelmesi için gerekli önlemler al?nacakt?r.
·Dam?zl?k hayvan yeti?tirilen özel sektör kurulu?lar? desteklenecek, yerli ?rklar ?slah edilecektir.
·Devlet arazilerinin uygun ko?ullarla özel sektör i?letmelerine kulland?r?lmas? sa?lanacakt?r.
·Mera ?slah? yap?lacak, Mera Kanunu'nun uygulanmas?na i?lerlik kazand?r?lacakt?r.
·Yem bitkileri ekimi te?vik edilecektir
Tarla bal?kç?l??? özendirilecek, deniz bal?kç?l???na yönelik hukuki, kurumsal ve teknik çal??malar h?zland?r?lacakt?r. AB Bal?kç?l?k politikas? esas al?narak üretim ve pazar ko?ullar? geli?tirilecektir.
VIII. SOSYAL POL?T?KALAR
Ekonomi politikalar? toplumun refah?n? art?rmada ve insanlara kaliteli ya?am ko?ullar? olu?turmada zorunlu olmakla birlikte, tek ba??na yetersiz kalmaktad?r. Etkili sosyal politika uygulamalar? ile birle?meyen ekonomi politikalar?, toplumdan destek alamad??? için ba?ar?s?z olmaktad?r. Bu nedenle PART?M?Z, ekonomik kalk?nma politikalar?n? sosyal politikalarla dengeli bir ?ekilde yürütecektir.
A- GEL?R DA?ILIMINDA ADALET
Son y?llarda, özellikle ekonomik krizlerin etkisiyle, kesimler aras?ndaki gelir da??l?m? büyük oranda bozulmu?, ücretlerde meydana gelen reel kay?p ve artan i?sizlik sonucu halk?m?z?n refah düzeyinde önemli dü?ü?ler meydana gelmi?tir. Krize kar?? dayanma gücü a??nan yoksul kesimlerde sosyal huzursuzluklar artm??t?r.
Nüfusumuzun en zengin yüzde 20’lik k?sm?, en fakir yüzde 20’lik k?sm?ndan 10 kat daha fazla gelire sahiptir. Türkiye OECD ülkeleri içinde gelir da??l?m? en bozuk ülkelerden biridir.
Özellikle kentlerde artan yoksulluk, geni? halk kitlelerinin ekonomik, siyasal ve sosyal hayattan d??lanmas? ve giderek marjinalle?mesine neden olmaktad?r. Bu durum, kentlerde asayi? ve huzurun bozulmas?na, zengin ve yoksullar aras?ndaki ya?am standard? fark?n?n aç?lmas?na, toplumsal kutupla?maya ve "umutsuzluk" duygusunun yayg?nla?mas?na neden olmaktad?r.
Ki?isel gelir da??l?m?ndaki bozukluk yan?nda, bölgeler ve iller aras?ndaki geli?mi?lik farklar? da artarak devam etmektedir. Y?llard?r süregelen enflasyonist ortam, ba?ta tar?m kesimi olmak üzere, yoksullar?n elindeki gelirin zengin kesimlere kaymas?na ve orta gelir grubunun tamamen yok olmas?na yol açm??t?r. Zaten olumsuz ?artlarda ya?ayan tar?m kesimi, sa?lanan desteklerin azalt?lmas?yla, çaresiz hale dü?mü?tür.
Uygulanan yanl?? ekonomik politikalar sonucu, çal??an kesimler üzerindeki vergi yükü önemli oranda artm??, üretici kesimler rant geliri elde eden kesimler kar??s?nda ma?dur edilmi?tir. ?? imkanlar? ciddi oranda daralm??, ?irket iflaslar? h?zlanm?? ve nihayet, sürdürülemez noktaya gelen bu süreç sonunda ekonomik ve sosyal politikalar IMF ve Dünya Bankas? taraf?ndan belirlenmeye ba?lanm??t?r.
AK PART?’ye göre, gelir da??l?m?n?n iyile?tirilmesi ve yoksullukla mücadele politikalar?n?n ba?ar?l? olabilmesi için “insan”? ekonomik kalk?nman?n merkezine oturtmak “ahlaki” bir zorunluluktur.
Nihai amac? “insan refah?n?n yükseltilmesi” olmayan ekonomik yakla??mlar, sosyal felaketlerle sonuçlan?r. Ahlaki perspektife sahip ekonomik yakla??mlar, ayn? zamanda “sosyal boyut”a ve “sosyal adalet”e öncelik veren bir anlay??? temsil eder.
?nsan Haklar? Evrensel Beyannamesi ve Avrupa Sosyal ?art? gibi uluslararas? belgelerde “insan?n onurlu ya?am hakk?”na sahip oldu?u aç?kça vurgulanm??t?r. ?nsanlar?n “yoksullu?a mahkum edilmeme” gibi evrensel haklar? bulunmaktad?r. “Yoksullu?un ortadan kald?r?lmas?” bir ahlaki insanl?k görevi olarak yönetimin temel görevleri aras?nda yer almaktad?r.
Küreselle?me sürecinde, ülkeler aras?ndaki refah ve geli?mi?lik fark? aç?l?rken, yoksul nüfusun say?s? daha da artmaktad?r. Art?k, ekonomik ve sosyal politikalar gözden geçirilerek “sosyal adalet”e öncelik veren “insan merkezli kalk?nma” anlay??? benimsenmelidir.
Bu anlay?? içinde, gelir da??l?m? ve yoksullukla mücadele alan?nda a?a??daki politikalar hayata geçirilecektir.
·Partimizin uygulayaca?? ekonomik program ve politikalarda, “sosyal adalet” gözetilecek ve “insan”? merkeze koyan yeni bir kalk?nma yakla??m? benimsenecektir. Uygulanacak ekonomik program, sosyal politikalarla uyumlu, sosyal bütünle?meyi ve dayan??may? sa?lay?c?, i?sizli?i azalt?c? ve yoksullu?u ortadan kald?r?c? nitelikte olacak; ekonomik büyümeden elde edilecek nimetlerin adaletli bölü?ümünü sa?layacak daha insani bir yap? ta??yacakt?r.
·??gücünün niteli?ini art?racak ve i?sizlere i?gücü piyasas?n?n talepleriyle uyumlu beceriler kazand?racak politikalar uygulanacakt?r.
·Bilimsel ara?t?rmalar yap?larak, kamu oyunda tart??maya aç?lacak ve kapsaml? bir “yoksullukla mücadele” program? uygulamaya konulacakt?r.
·Üretimi ve istihdam art???n? engelleyen yap?sal ve kurumsal bozukluklar kald?r?lacak, “yat?r?m” ve “üretim”in önünü açan bir ekonomik yakla??m benimsenecektir.
·Yeni müte?ebbislerin ortaya ç?kmas? te?vik edilecek ve k?rsal kalk?nmaya a??rl?k veren programlar uygulanacakt?r.
·Çal??an kesimlerin vergi yükü kademeli olarak hafifletilecektir.
·Sosyal güvenlik a?? geni?letilecek ve yoksul kesimlere hizmet götüren yard?m kurumlar? yeniden yap?land?r?lacakt?r.
·Gelir da??l?m? bozuk olan kesimlerin e?itim ve sa?l?k gibi sosyal hizmetlerden faydalanmas?na öncelik verilecektir.
B- YOLSUZLUKLA MÜCADELE
Yolsuzluk, “kamu imkanlar?n?n ki?isel ç?karlar için kötüye kullan?lmas?”d?r. Sosyal, ekonomik, kültürel, siyasal ve her ?eyden önemlisi ahlaki çöküntü ve çürümü?lü?ün ürünü ve göstergesi olan yolsuzluk, halk?n bürokrasiye, siyaset kurumuna ve genel olarak devlete ve adalete güven duygusunu zay?flatmaktad?r.
H?zl? ve çarp?k ?ehirle?me, gelir da??l?m?ndaki adaletsizlik, kamu yönetiminin aksakl?klar?, hukuk ve adalet sisteminde ya?anan sorunlar ile genel olarak ahlaki yozla?ma yolsuzluklar?n temel sebepleri aras?nda say?labilir.
Yoksullu?un ve gelir da??l?m?ndaki dengesizli?in temelinde yolsuzluklar?n yatt???, son y?llarda aç?kça görülmü?tür. Vatanda??n PART?M?ZDEN beklentisine uygun olarak yolsuzlukla mücadelede cesur ad?mlar at?lacakt?r.
Yolsuzlu?un önlenmesinde temel öncelik, siyasetin ve kamu yönetiminin yolsuzluktan ar?nd?r?lmas? olmal?d?r. Yolsuzluktan ar?nd?r?lan siyaset ve kamu yönetimi, toplumsal düzeyde yolsuzlu?un kayna??n?n kurutulmas?na yönelik önlemler alma ?ans?na kavu?acakt?r. Bu mücadele yap?l?rken toplumun temiz kalm?? geni? kesimleri ve sivil toplum örgütleri sorunun çözümüne kat?larak, mücadele topluma mal edilmelidir.
Kamunun kaynak da??t?m mekanizmalar?nda yolsuzlu?un azalt?labilmesi için vergi, ihaleler, devlet yard?mlar?, krediler, te?vikler, sübvansiyonlar, gümrük i?lemleri, i?e alma, terfi ve tayinlerde, siyaset-sermaye ili?kilerinde ?effafl?k sa?lanmal?d?r.
Esasen hukuk devleti ilkesi tam anlam?yla hayata geçirildi?inde ve devlet asli görevlerine döndü?ünde kamu kesimi rant da??tma mekanizmas? olmaktan ç?kacakt?r. Üretimden çekilen devletin, rekabetçi piyasa ko?ullar?nda düzenleyici ve denetleyici i?levinin ön plana geçmesi ile kamudaki rant kap?lar? kendili?inden kapanacakt?r.
Yolsuzlukla mücadele çerçevesinde AK PART? a?a??daki önlemleri alacakt?r.
·Siyasetçilerin ve kamu yöneticilerinin mal varl?klar? ?effaf hale getirilecek, görevden ayr?ld?ktan sonra yap?lamayacak i?ler hakk?ndaki mevzuat geli?tirilerek titizlikle uygulanacakt?r.
·Siyasetin finansman?n?n ?effaf hale getirilmesi ve objektif kriterlere ba?lanmas? için Siyasi Partiler Yasas?nda gerekli düzenlemeler yap?lacakt?r.
·Kamunun bütün i? ve i?lemlerinde ?effafl?k as?l, gizlilik istisna olacakt?r.
·Son y?llarda ülkemizde büyük boyutlara ula?an, halk?n devlete olan güvenini sarsan, ülkemizin uluslararas? imaj?n? zedeleyen yolsuzluk olaylar?n?n ortaya ç?kar?lmas? ve suçlular?n cezaland?r?lmas? için gerekli idari ve hukuki önlemler al?nacakt?r.
·Kamu yönetiminde gereksiz yere geni?letilen “gizlilik kültürü” ile mücadele edilecektir. “Vatanda??n Bilgi Edinme Hakk? Kanunu” h?zla ç?kar?lacak ve kamu kurulu?lar?n?n evrak ak?? sistemleri ve karar alma süreçleri yeniden düzenlenecektir.
·Kamu ihale sisteminde son dönemlerde yap?lan de?i?iklikler, yolsuzluk faktörü dikkate al?narak gözden geçirilecek ve ihale sistemi AB normlar?na uygun olarak iyile?tirilecektir.
·Özelle?tirme, bankac?l?k reformu, mahalli idareler reformu gibi yap?sal önlemler ile kamu rant da??tma mekanizmas? olmaktan ç?kar?lacak, vatanda??n kendi kaynaklar?n? koruma çabas? desteklenecektir.
·Kamu yönetiminde k?rtasiyecilik ve bürokratik formaliteler azalt?lacak, mevzuat sadele?tirilecek ve bu ?ekilde yolsuzlu?un en önemli bahanelerinden biri olan hizmetin gecikmesi sorunu çözümlenecektir.
·Yolsuzluk konusundaki cezalar a??rla?t?r?lacak, hukuki süreç h?zland?r?larak, yolsuzluklar?n adalet sistemine gölge dü?ürmesi önlenecektir.
·Kamuda denetim birimleri aras?ndaki karma??k yap? sadele?tirilecek, performans odakl? etkin bir denetim yap?lmas? yönünde tedbirler al?nacakt?r. Bu kapsamda, denetim elemanlar?n?n ba??ms?zl??? sa?lanacak ve kamuda denetime kapal? alanlar en aza indirilecektir.
·Kamu yöneticilerinin atanmas?nda teknik yeterlili?in yan? s?ra, dürüstlük de temel bir ölçüt olarak dikkate al?nacak ve tam anlam?yla liyakat sistemi hayata geçirilecektir.
·Siyasal sistem, medya, yarg? sistemi, kamu yönetimi, sivil toplum ve özel sektör temsilcilerinin katk?s? ile yolsuzluk sorununa çok boyutlu çözümler aranacak ve geli?melerin aç?kça izlendi?i mekanizmalar kurulacakt?r.
·Türkiye’nin, Avrupa Konseyi çerçevesinde olu?turulan Yolsuzlu?a Kar?? Devletler Grubuna (GRECO) kat?l?m? sa?lanacak, Konsey taraf?ndan haz?rlanan Yolsuzluklar Hakk?nda Ceza Hukuku Sözle?mesi ile Yolsuzluklar Hakk?nda Medeni Hukuk Sözle?mesi imzalanarak onaylanacakt?r. Yolsuzluklar?n önlenmesinde uluslar aras? i?birli?ine önem verilecektir.
C- ??S?ZL???N ÖNLENMES?
Vatanda?lar?na çal??arak geçinmelerini sa?layacak i? imkanlar? olu?turmak, ça?da? devletin temel görevlerindendir. Genç bir nüfusa sahip olan ülkemiz, artan nüfusa yetecek istihdam alan? açamamaktan kaynaklanan “yap?sal i?sizlik” sorunu ile kar?? kar??yad?r. Bu sorunlar?n çözümlenmesi ve i?sizli?in azalt?lmas? için a?a??daki tedbirler al?nacakt?r:
·Ekonomik büyüme, istihdam? art?rma ve i?sizli?i azaltman?n en temel yoludur. Yerli ve yabanc? sermayenin ülkemizde yat?r?m yapmas? özendirilerek, makro ekonomik ortamda, sürdürülebilir büyüme sa?lanacakt?r.
·Ulusal ekonomi stratejisi belirlenirken tam istihdam hedef al?nacak, bu hedef gözetilerek ekonomik büyümeye, reel sektör yat?r?mlar?na ve üretime dönük politikalar geli?tirilecektir.
·Ülke gerçeklerine ve teknolojik geli?melere cevap verecek bir insangücü planlamas? yap?lacak, mesleki ve teknik e?itime a??rl?k verilecektir. Her ya?taki i?siz ve mesleksiz ki?ilerin, ilgilerine, yeteneklerine ve fiziki özelliklerine uygun meslek sahibi olabilmeleri amac?yla k?sa süreli e?itim ve dan??manl?k hizmetleri etkin hale getirilecektir.
·K?rsal kesimde tar?m d??? iktisadi faaliyetlerin ve tar?ma dayal? sanayiin geli?mesine a??rl?k verilecek, tar?m alan?ndaki ihtiyaç fazlas? aktif ve verimi dü?ük i?gücünün, mesleki e?itimden geçirilerek sanayi sektörüne ve verimli hizmet alanlar?na kayd?r?lmas? yönünde politikalar uygulanacakt?r.
·Ki?ilerin mesleki nitelikleri bak?m?ndan güvenilir bir belgeye sahip olmas?n? sa?layacak Ulusal Meslek Standartlar? Kurumu Kanunu bir an önce ç?kar?lacak, Ulusal Meslek Standartlar? ve Belgelendirme Sistemi hayata geçirilecektir.
·Standart d??? esnek çal??ma biçimleri, ülke ?artlar?na ve uluslararas? kriterlere uygun yasal düzenlemeye kavu?turulacakt?r.
·?stihdamdan al?nan vergiler ve primler gözden geçirilerek, gerekli önlemler al?nmak suretiyle, haks?z rekabete yol açan kay?t d??? istihdam ve yabanc? kaçak i?çi çal??t?r?lmas? önlenecektir.
·?stihdam yaratmadaki etkinlikleri ve esneklikleri, konjonktürel dalgalanmalara uyum kabiliyetleri, bölgeler aras? geli?mi?lik ve gelir farkl?l?klar?n?n giderilmesindeki önemleri dikkate al?narak, KOB?’lerin geli?mesi desteklenecektir.
·Emek-yo?un bir sektör olmas? ve beraberinde yüzü a?k?n alt sektörleri harekete geçirmesi nedeniyle in?aat sektörünü canland?r?c? önlemler al?nacakt?r.
·Çocuk i?çili?i ile etkin bir biçimde mücadele edilecek, çocuklar?n sadece mesleki e?itimleri nedeniyle istihdam edilmesine izin verilecektir.
D- N?TEL?KL? E??T?M
Ya?ad???m?z s?k?nt?lar?n ço?unun kayna?? ve çözümü e?itimde sakl?d?r. PART?M?Z?N e?itimde temel hedefi, “fikri hür, vicdan? hür, irfan? hür nesiller yeti?tirmektir.” Bu amaçla ülkemiz insan?n?n,
·Özgür dü?ünen ve ba??ms?z karar verebilen,
·Yeniliklere aç?k,
·Özgüven sahibi,
·Hayata olumlu bakan,
·Problem çözme yetene?i geli?mi?,
·Bilim ve teknoloji üretebilen,
bireyler olarak yeti?tirilmelerini sa?layacak önlemler al?nacakt?r.
Türkiye’de nitelikli e?itim hedefine ula??labilmesi için;
·Halen uygulanmakta olan önyarg?l? ve ezbere dayanan yakla??m terk edilecek, evrensel de?erleri öne alan, insan? merkeze yerle?tiren demokratik ve ça?da? bir yakla??m benimsenecektir.
·E?itim politikalar?n?n belirlenmesinde ve e?itim hizmetlerinin yerine getirilmesinde kat?l?mc? kanallar aç?k tutulacakt?r.
·Milli E?itim Bakanl??? merkez te?kilat?, e?itim hizmetlerinin etkili koordinasyonuna imkan verecek ?ekilde yeniden yap?land?r?lacak, hiyerar?ik basamak say?s? karar sürecinin h?zlanmas?na imkan verecek ?ekilde azalt?lacakt?r.
·Milli E?itim Bakanl???’n?n üst kademelerinde toplanan yetkiler, alt birimlere ve ta?ra yönetimine dengeli olarak aktar?lacak, yerel yönetimlerin e?itimdeki rolü art?r?lacakt?r.
·?lkö?retimde, rehberlik uygulamas? etkili hale getirilerek, ailelerin de tam kat?l?m? sa?lanarak çocuklar?n kabiliyet ve e?ilimlerine göre yönlendirme sisteminin kurulmas? ve geli?tirilmesi yönünde çaba sarf edilecektir.
·Ortaö?retim, hem mesle?e hem de yüksek ö?retime haz?rlayan mesleki ve teknik liselerle, sadece üniversiteye haz?rlayan liselerden olu?acakt?r. Mesleki ve teknik liselerin ortaö?retim içindeki a??rl??? art?r?lacak ve bu liselerden mezun olanlar?n üniversiteye giri? s?nav sisteminden kaynaklanan adaletsizlik düzeltilecektir.
·Müfredat programlar?, günün geli?en ve de?i?en ?artlar?na uygun olarak sürekli olarak yenilenecek, MEB Talim ve Terbiye Kurulu bu amac? gerçekle?tirecek imkanlara ve yap?ya kavu?turulacakt?r.
·Ça?da? e?itim yöntemleri ve teknolojileri yak?ndan izlenecek, özellikle ö?rencilerin bilgisayar ve di?er teknolojik araçlar? kullanma yetene?i kazanmas?na özel bir önem verilecektir. Yayg?n ve örgün e?itimin her a?amas?nda e-e?itim yürürlü?e konacakt?r.
·E?itimin temel hedeflerinden biri Türkçe’nin çok iyi ö?retilmesidir.
·Yabanc? dil bilmenin öneminin giderek artt??? günümüzde, yabanc? dil ile e?itim yerine, okullarda en az bir yabanc? dilin iyi bir ?ekilde ö?retilmesi hedeflenecektir.
·Ö?retmenlik mesle?inin toplumda hak etti?i itibar? yakalayabilmesi için ö?retmenlerin nitelikleri art?r?lacak, buna paralel olarak özlük haklar? ve çal??ma ?artlar? iyile?tirilecektir.
·E?itim alan?nda etkili bir planlamaya dayal? fayda-maliyet analizi yap?larak, e?itime daha çok kaynak ayr?lacakt?r.
·E?itimin her alan?nda özel te?ebbüs desteklenecek ve özel te?ebbüsün e?itimdeki pay? art?r?lacakt?r.
·Ba?ar? k?stas? esas al?narak, maddi durumu iyi olmayan ailelerin çocuklar?n?n da özel okullarda okuyabilmelerini sa?layabilmek amac?yla devlet taraf?ndan hizmet sat?n al?nmas? yoluna gidilecektir.
·E?itimin her kademesinde imkan ve f?rsat e?itli?i sa?lanacak, herkese kabiliyeti ölçüsünde alabilece?i maksimum e?itim hizmeti sunulacakt?r.
·E?itim hakk?n?n kullan?lmas?n?n önündeki engeller kald?r?lacak, e?itim hayat boyu sürecek bir süreç olarak kabul ve te?vik edilerek, kademeler aras?nda yatay ve dikey geçi? imkanlar? sa?lanacakt?r.
Üniversiteler
Temel görevi özgürce bilgi üretmek, yaymak, ulusal ve uluslararas? düzeyde bilimsel ara?t?rma ve incelemeler yapmak ve nitelikli bir e?itim-ö?retim vermek olan üniversitelerimiz, son y?llarda uygulanan yanl?? politikalar nedeniyle problem yuma?? haline gelmi?tir.
Ö?retim üyesi ba??na dü?en ö?renci say?s?ndaki art??, üniversite-sanayi i?birli?inin yeterince sa?lanamamas?, akademik özgürlüklerin kullan?lmas?nda kar??la??lan güçlükler de üniversitelerimizin bilimsel ara?t?rma potansiyelini aç??a ç?karmalar?na engel olmu?tur. Biriken bu sorunlar?n çözümü için köklü bir reforma ihtiyaç vard?r.
PART?M?Z, üniversitelerin ça?da? anlamda ö?retim ve ara?t?rma kurumu olmalar?n? sa?layacak düzenlemeleri gerçekle?tirecektir.
·Yüksek Ö?retim Kurumu (YÖK), üniversiteler aras?nda koordinasyon sa?layan, standartlar belirleyen bir yap?ya kavu?turulacak; üniversiteler idari ve akademik özerkli?i olan, ö?retim elemanlar? ve ö?rencilerin serbestçe bilimsel faaliyette bulundu?u, ara?t?rma ve ö?retim kurumlar? düzeyine ç?kar?lacakt?r.
·Üniversiteler, her çe?it dü?üncenin demokratik bir ortamda, ho?görü içinde ö?retilip tart???ld???, yasaklar?n ve s?n?rlamalar?n olmad??? özgür bir foruma dönü?türülecektir.
·Bir proje çerçevesinde üniversitelerin ö?retim eleman?, fiziki altyap?, dokümantasyon ve donan?m ihtiyac? belirlenerek eksikliklerinin en k?sa sürede kar??lanmas? yoluna gidilecektir.
·Rektör, dekan, bölüm ba?kan?, ana bilim dal? ba?kan?, enstitü müdürü gibi her kademedeki akademik yöneticinin seçimle i?ba??na gelmesini sa?layacak yasal düzenlemeler yap?lacakt?r.
·PART?M?Z, üniversitelerin yurt düzeyinde daha yayg?n hale getirilmesinden yanad?r. Ancak, yeni üniversitelerin kurulmas?nda objektif kriterler geli?tirilecektir.
·Üniversiteye yerle?tirme sistemi, mesleki ve teknik e?itime talebi dü?üren, haks?z ve adaletsiz uygulamalara sebep olmaktad?r. S?navlar, yar??may? te?vik edecek ve adaleti sa?layacak ?ekilde de?i?tirilecektir.
·Meslek e?itimi veren iki y?ll?k meslek yüksek okullar?, üniversite bünyeleri d???nda, ara insangücü yeti?tirecek bir ?ekilde ayr? bir grupta toplanacakt?r.
·Aç?k ö?retim, her ya?tan ve meslekten insan?n bir mesle?i ö?renmesine ya da kendisini geli?tirmesine imkan veren çok yönlü e?itim kurumlar? olarak yayg?nla?t?r?lacakt?r.
E- SA?LIKLI TOPLUM
Etkin ve kaliteli bir sa?l?k sistemi, nitelikli bir toplum için vazgeçilmezdir. Devlet, herkesin temel sa?l?k ihtiyac?n?, gerekirse özel sektörle i?birli?i yaparak yerine getirmek zorundad?r. Ülkemizde sa?l?k hizmetlerinin yurt düzeyinde da??l?m? dengesizdir. Baz? bölgelerimizde hekim, hem?ire, ebe ve yard?mc? sa?l?k personeli yetersizdir.
Devletin sundu?u sa?l?k hizmetlerinden zaman?nda ve gerekti?i gibi yararlanamayan kesimlerin kar??la?t??? muamele vicdanlar? yaralayan bir görünüm arz etmektedir. Sa?l?k hizmetlerindeki eksikli?in bedeli insan hayat?d?r.
Nitelikli bir sa?l?k hizmeti için;
·Devlet hastanesi, sigorta hastanesi, kurum hastanesi ay?r?m? kald?r?larak, hastaneler idari ve mali yönden özerkli?e kavu?turulacakt?r. Sa?l?k Bakanl???, olu?turulacak bu yeni sisteme göre yeniden yap?land?r?lacakt?r.
·Sa?l?k hizmetinin sunumu ile finansman? birbirinden ayr?lacakt?r. Sa?l?k sigortas?, uzun vadeli sigorta kollar?ndan ç?kar?lacakt?r. Nüfusun tamam?n? kapsayacak ?ekilde bir Genel Sa?l?k Sigortas? Sistemi kurulacak, prim ödeme gücü bulunmayanlar?n primleri, devlet taraf?ndan ödenecektir.
·Anne ve çocuk sa?l???na özel bir önem verilecek, aile hekimli?i uygulamas?na geçilerek, sa?lam bir hasta sevk zinciri sistemi kurulacakt?r.
·Sa?l?k personeli, ihtiyaçlara uygun nitelik ve say?da yeti?tirilecek, özlük haklar? iyile?tirilecektir.
·Koruyucu hekimli?in yayg?nla?mas? te?vik edilecek, halk ve çevre sa?l??? ile ilgili tedbirler al?nacakt?r.
·Sa?l?k hizmetlerinin yürütülmesinde bili?im teknolojisinden azami ölçüde yararlan?lacak, sa?l?k bilgi sistemi kurulacakt?r.
·Özel sektörün sa?l?k alan?na yat?r?m yapmas? te?vik edilecektir.
·Hasta Haklar? Tüzü?ü Dünya standartlar?na göre yeniden düzenlenerek, hasta haklar?n?n korunmas? konusundaki hukuki eksiklik giderilecektir.
F- HERKESE SOSYAL GÜVENL?K
?nsanlar?n ay?r?m gözetilmeksizin, ekonomik ve sosyal bak?mdan güvencede ya?amalar? esast?r.
Geleneksel dayan??ma kültürünün kaybolmaya yüz tuttu?u ça??m?z toplumlar?nda, insanlar?n günlerini ve geleceklerini güvencede hissetmelerini sa?layacak bir sosyal güvenlik sistemine ihtiyaç duyulmaktad?r. Ülkemizdeki sosyal sigorta kurumlar? kendi kaynaklar?yla varl???n? sürdüremedi?i için bütçeden büyük kaynak aktar?lmaktad?r.
Sosyal sigorta kurulu?lar?, uygulanan sigorta programlar?, üyelerin ayl??a hak kazanma ?artlar?, emekli ayl?klar?n?n alt ve üst s?n?rlar?, prim oranlar?, sa?lanan haklar ve yükümlülükler aç?s?ndan farkl?l?k göstermektedir. Bu farkl?l???n giderilmesi ve kaynaklar?yla kendisini finanse edebilen bir sosyal sigorta sisteminin olu?turulabilmesi için;
·Sosyal güvenlik kurulu?lar?nda, norm ve standart birli?i sa?lanacak, uluslar aras? sözle?meler ve sosyal güvenli?in temel ilkeleri çerçevesinde bütünle?tirilmi? bir sosyal güvenlik a?? kurulacakt?r.
·Sosyal sigorta kurulu?lar?n?n idari ve mali etkinli?i ile teknolojik alt yap?lar? güçlendirilecek; bilgi teknolojisinden azami ölçüde yararlan?lacak; modern yönetim teknikleri uygulanacak; muhasebe sistemleri, uluslararas? muhasebe standartlar?na ve birbirleriyle uyumlu hale getirilecektir.
·Prim oranlar?, kay?t d??? istihdam? önlemeye ve i?letmelerin maliyetini azaltmaya yönelik olarak yeniden belirlenecek, prim kar??l??? olmayan ödemeler kald?r?lacakt?r.
·Uzun vadeli sigorta programlar? ile k?sa vadeli programlar, sa?l?k sigortas? program? ile sa?l?k hizmeti sunumu birbirlerinden ayr?lacakt?r.
·Sa?l?k sigortas?, uzun vadeli sigorta kollar?ndan ayr?lacakt?r.
·Toplumun tüm kesimleri sosyal güvenlik kapsam?na al?nacakt?r.
·Sosyal güvenlik sisteminin bütçe üzerindeki finansal yükü azalt?lacakt?r.
G- A?LE, KADIN ve GENÇL?K
1. Ailenin Güçlendirilmesi
Ya?anan derin ekonomik s?k?nt?lara ra?men, toplum olarak ayakta kalmam?z? büyük ölçüde sa?lam aile yap?m?za borçluyuz. Ayn? zamanda güçlü bir sosyal güvenlik kurumu olan aile yap?m?z?n sürdürülebilmesi içinde ya?ad???m?z de?i?im sürecinde daha da önemli hale gelmi?tir. PART?M?Z, toplumun temeli olan ailenin korunmas?na yönelik çabalar? destekleyecektir.
·Aile yap?s?, özellikleri, durum ve sorunlar?n?n tespiti ile ilgili ara?t?rmalar desteklenecek, ailelerle ilgili istatistiki verilerin al?nabilece?i veri tabanlar? olu?turulacak, bu alanda görev yapan kurumlar aras?nda ileti?im a?? tesis edilecektir.
·Görsel, yaz?l? medya ve internet yoluyla yap?lan ve özellikle genç nüfusa yönelik olan yay?nlar?n Türk aile yap?s?n? koruyucu özellikte olmas? özendirilecektir.
·Aileye yönelik hizmet veren kurulu?lar?n te?kilat yap?lar? yenilenecek, personel ihtiyaçlar? kar??lanacak, mevzuatlar? ?artlara uygun hale getirilecektir.
·E?lerin her ikisinin de çal??t??? ailelerde çocuklar?n bak?m?na ili?kin hizmetler geli?tirilecektir.
·Yerel yönetimlerin aile ile ilgili politikalar?n uygulanmas?na kat?l?m?n? sa?layacak düzenlemeler yap?lacakt?r.
2. Kad?n Sorunlar?
Kad?nlar?m?z hayat?n yükünü erkeklerle birlikte payla?malar?na ra?men, hak ettikleri statüye kavu?amam??lard?r. PART?M?Z, uygulayaca?? tüm politikalarda bu durumu göz önünde bulunduracakt?r. Kad?nlar?m?z?n, erkeklerle birlikte toplumsal sorumlulu?u yüklenecek statüye kavu?turulmas? temel hedefimiz olacakt?r.
Kad?nlar sorunlardan en fazla etkilenen kesimi olu?turmaktad?r. Ekonomik sorunlar, e?itimsizlik, sa?l?k sorunlar?, gelecek kayg?s?, sosyal güvenceden yoksunluk, aile içi ?iddet kad?nlar?m?z?n ba?l?ca sorunlar?d?r.
Kad?nlar, bölgeler aras? farkl?l?klardan en çok etkilenen kesimlerin ba??nda gelmektedir. K?rsal kesimdeki kad?n ile kentlerde ya?ayan kad?nlar aras?ndaki uçurum, ekonomik kriz ile daha da derinle?mi?tir.
PART?M?Z, sa?l?kl? nesillerin yeti?tirilmesi ve ailede mutlulu?un sa?lanmas? için kad?n sorunlar?n?n giderilmesine önem vermektedir.
·Kad?nlara Kar?? Her Türlü Ay?r?mc?l???n Önlenmesi Sözle?mesi ile getirilen ilkelerin uygulanmas?na yönelik düzenlemeler yap?lacakt?r.
·Kad?nla ilgili dernek, vak?f ve di?er sivil toplum örgütlerini destekleyecek, kad?nlar? ilgilendiren yasal ve idari düzenlemeler yap?l?rken bu örgütlerle i?birli?i yapacakt?r.
·Kad?na yönelik ?iddetin, cinsel ve ekonomik istismar?n önlenmesi, muhtaç durumdaki kad?nlar?n desteklenmesi ve korunmas?, öncelikli politikalar?m?z aras?nda yer alacakt?r.
·Kad?n intiharlar?n?n, töre ve namus cinayetlerinin s?k görüldü?ü yörelerde kad?nlara ve ailelerine yönelik önleyici ve e?itici çal??malar yap?lacakt?r. Yerel yönetimlerin, kad?n sorunlar?na ili?kin çal??malar? te?vik edilecektir.
·K?rsal kesimde ya?ayan k?z çocuklar?na yönelik olarak, ya?ad?klar? bölgelerin ?artlar?na uygun e?itim projeleri geli?tirilecek, bu konuda çal??an sivil toplum örgütleri desteklenecektir.
·K?z çocuklar?n?n okulla?ma oranlar?n? art?racak politikalar uygulanacak, e?itimlerinin önündeki engeller kald?r?lacak, özellikle k?rsal kesimde ailelerin bu konuda bilinçlendirilmesine yönelik çal??malar yap?lacakt?r.
·K?rsal kesimde ya?ayan kad?nlar için, yöre ihtiyaçlar?na göre beceri kurslar? düzenlenerek, yöresel ürünlerin pazarlanmas? amac?yla gerekli mekanlar sa?lanarak, kad?nlar üretime yönlendirilecektir.
·Ev kad?nlar?n?n sosyal güvenceye kavu?mas?n? sa?layacak çal??malar gerçekle?tirilecektir. Ev içi eme?in sayg?nl??? korunarak, kad?nlar için yeni istihdam alanlar? olu?turulacakt?r.
3. Gençlik Gelece?imizdir
Gençlik, ülkemizin sadece zenginli?i de?il, ayn? zamanda dinamizminin ve de?i?im potansiyelinin kayna??d?r. Genç nüfusa sahip olmak Türkiye için büyük bir imkan ve f?rsatt?r. Ancak, gençlerimizin ço?u iyi e?itilmiyor, i?siz b?rak?l?yor, enerjileri bast?r?l?yor, söz hakk? verilmiyor, güvenilmiyor ve hatta zaman zaman bir tehlike unsuru olarak görülüyor. PART?M?Z, toplumun gençlere, gençlerin de Türkiye’ye güvenini sa?lamay? temel hedefleri aras?nda görmektedir.
Hedefimiz, özgür dü?ünceli, kendi ba??na karar verebilen, sorgulayan, kendi toplumunun ve evrensel anlay???n do?rular?ndan haberdar olan ve hayat?n güçlükleri ile ba? edebilecek donan?ml? ve yetenekli gençler yeti?tirmektir.
.Gençlik kesimine sunulan hizmetlerde f?rsat e?itli?ine, gençlerin ki?ilik, dü?ünce ve beden yönünden sa?l?kl? geli?melerine dikkat edilecek, kültür, sanat ve spor faaliyetleri te?vik edilecektir.
·Mahalli idarelerin gençlere yönelik kültür, sanat, spor, folklor, okuma ve ara?t?rma faaliyetleri te?vik edilecek, özel sektörün de bu alana yat?r?m yapmas? te?vik edilecektir.
·Yurtd???nda ya?ayan gençlerimizin, ülkemize gönül ba??n? güçlendirmek, Türkiye ile ili?kilerini kuvvetlendirmek, milli menfaatlerimize ayk?r? faaliyetlerden uzak tutmak amac?yla, yurt içindeki gençlerimizle kayna?t?r?c? ve bütünle?tirici sportif ve kültürel faaliyetler te?vik edilecektir.
·Gençlerin siyasi ve sosyal hayata kat?l?m? te?vik edilecek, bu amaçla seçilme ya?? 25’e indirilecektir.
·Madde ba??ml?l??? ile mücadele için gerekli tedbirler al?nacak, bu alandaki çal??malar? yürüten kurulu?lar aras?nda etkili bir koordinasyon sa?lanacakt?r.
·?llerde kurulu bulunan ?l E?itim ve Gençlik Komisyonlar? daha aktif ve tüm gençlik sorunlar?yla ilgilenir hale getirilecektir.
H- ÖZÜRLÜ VATANDA?LARIMIZ
Ça??m?z?n devlet anlay???nda, özürlülerin kendi kendine yetmesi, belli bir bilgi ve kültür düzeyine ula?mas?, meslek edinip üretken hale gelmesi ve çevresiyle sa?l?kl? ili?kiler kurarak toplumsal hayata kat?lmas?n?n sa?lanmas? devlete yüklenen anayasal bir görevdir. Devlet, özürlü vatanda?lar?n?n e?itim, rehabilitasyon, sa?l?k, hukuk, yönetim gibi alanlardaki ihtiyaçlar?n? kar??lamak suretiyle, ba?kalar?na en az muhtaç olarak ya?amalar?n? sa?layacakt?r.
“Bedensel ve zihinsel özürleri nedeniyle insanlar aras?nda ay?r?m yap?lmas?na izin verilmeyecektir” ilkesi, PART?M?Z?N özürlülerle ilgili politikas?n?n temelini olu?turacakt?r.
·Kamu sektörünün yan? s?ra, özel sektörün ve gönüllü kurulu?lar?n özürlülere yönelik e?itim vermeleri te?vik edilecektir.
·Kendi i?ini kurma imkan? olan özürlü vatanda?lara destek verilecektir. Böyle destek alanlar?n kendilerinden sonra gelen özürlü arkada?lar?na tecrübeleriyle destek olmalar?n? sa?layacak bir sistem kurulacakt?r. ?llerde ve büyük ilçelerde özürleri özel ?artlarda çal??may? gerektiren vatanda?lar?m?z için korunmal? veya destekli i?yerlerinin aç?lmas?na öncelik verilecektir.
·Özür gruplar?na yönelik t?bbi, psikolojik, mesleki ve sosyal rehabilitasyon çal??malar?na a??rl?k verilecek; özellikle, küçük ya?ta e?itim alamam?? özürlülerin rehabilitasyon merkezlerinden hizmet almalar? sa?lanacakt?r. Sosyal rehabilitasyon kapsam?nda özürlülere yönelik kamplar aç?lacakt?r.
·Bak?ma ihtiyaç duyan özürlüler için gündüzlü veya yat?l? bak?mevleri aç?lacak, ailelerin çocuklar?n?n gelece?i ile ilgili endi?e ve korkular? giderilecektir.
·Özürlüler konusunda toplumumuzun do?ru bilgi edinebilmesi için gerekli bilgilendirme ve bilinçlendirme çal??malar? yap?lacakt?r.
·Organ kayb?ndan veya organ?n i?lev kayb?ndan do?an eksikliklerin tamamlanmas?na ili?kin teknolojinin üretilebilmesi te?vik edilecektir.
·Sosyal güvenlik kurulu?lar?nca kar??lanan özürlü araç-gereçlerinin kapsam? geni?letilecektir.
·Özel e?itim kurumlar?nda bilgisayar ve benzeri teknoloji ö?retilecek, özürlü vatanda?lar?m?z?n bu teknolojiyi özel hayat?nda ve i?lerinde kullanmas? sa?lanacakt?r.
·Özürlülere hizmet konusunda, merkezi yönetim düzenleyici, koordine edici ve denetleyici bir rol üstlenecek, esas hizmeti gönüllü kurulu?lar?n ve özel sektörün kat?l?m?yla yerel yönetimler verecektir.
Özürlülerin spor yapmas? için spor kulüplerinin imkan haz?rlamas? te?vik edilecek, ulusal ve uluslararas? spor müsabakalar? geleneksel hale getirilecektir.
IX. DI? POL?T?KA
Türkiye’nin jeopolitik konumu, pek çok i?birli?i projesi için bir çekim alan? olu?turabilecek potansiyele sahiptir. Bu potansiyelin bölgesel ve küresel bir etkiye dönü?türülebilmesi, uluslararas? siyasi, ekonomik ve güvenlik ili?kilerinde jeopoliti?in ak?ll?ca kullan?lmas?na ba?l?d?r.
So?uk sava? sonras? dönemin getirdi?i dinamik konjonktür, çok alternatifli bir d?? politika geli?tirmek için uygun bir ortam olu?turmu?tur. Askeri ittifaklar?n ve bloklar?n, uluslararas? ili?kilerin belirleyici unsuru olma niteli?i önemli ölçüde azalm?? ve i?birli?i projeleri devletler aras? ili?kilerin yayg?n bir arac? haline gelmi?tir. Bu yeni ortamda Türkiye’nin güç merkezleri ile ili?kilerini alternatifli, esnek ve çok eksenli olarak yeniden düzenlemesi ve olu?turmas? gerekmektedir.
PART?M?Z, Türkiye’nin tarihine ve co?rafi konumuna yara??r, önyarg?lardan ve saplant?lardan ar?nm??, kar??l?kl? ç?kar ili?kilerine dayal?, gerçekçi bir d?? politika izleyecektir. Di?er ülkelerin toprak bütünlü?üne ve egemenli?ine sayg?l? olan Türkiye, ba?ka ülkelerin ve uluslararas? kurulu?lar?n da kendi toprak bütünlü?üne ve egemenli?ine sayg?l? olmalar?n? hak olarak görmektedir.
De?i?en bölgesel ve küresel gerçekler kar??s?nda, Türkiye’nin d?? politika önceliklerini yeniden tan?mlamas? ve bu gerçekler ile ulusal ç?karlar? aras?nda yeni bir denge olu?turmas? gerekmektedir.
Bu çerçevede PART?M?Z;
·Türkiye’nin d?? politikas?n? uzun vadeli bir perspektifle, yeni dinamiklere dayanan bölgesel ve küresel konjonktürle uyumlu hale getirecektir.
·D?? politikada karar verme ve uygulama sürecinin, sadece bürokrasinin kat?l?m?yla yürütülmesinin yetersiz kald??? görü?ündedir. Bu tür kararlara Parlamentonun ve toplumun çe?itli kesimlerinin kat?l?m?n?n sa?lanmas?yla Türkiye’nin d?? politikadaki etkisinin ve gücünün artaca??na inanmaktad?r.
·Uluslararas? ili?kilerde stratejik çal??malar?n, senaryo analizlerinin ve gelece?e ili?kin projeksiyonlar?n yap?lmas?n?n, d?? politika araçlar?n?n geli?tirilmesinde çok önemli oldu?una ?üphe yoktur. Bu nedenle, kamu kurumlar? bünyesinde d?? politika alan?nda faaliyet gösteren ara?t?rma merkezleri, d?? politika enstitüleri ve üniversitelerdeki uluslararas? ili?kiler bölümleriyle i?birli?i yap?lacakt?r.
·Türkiye, demokrasisi, ekonomisi ve insan haklar?na sayg?l? yönetimiyle bulundu?u bölgede bir istikrar unsurudur. Bu nitelikleriyle, çevresindeki kriz bölgelerinde daha fazla inisiyatif alacak ve krizlerin çözümüne daha somut katk? sa?lamaya çal??acakt?r.
·PART?M?Z, bölgesel güvenlik ortam?n?n, ekonomik kalk?nmaya önemli katk?da bulundu?u görü?ündedir. Bu nedenle, Türkiye, yak?n çevresinde güven ve istikrar?n tesisi için daha fazla çaba sarf edecek, kom?ular?yla diyaloga dayal? ili?kiler sürdürme çabas?n? art?racak, böylelikle bölgesel i?birli?inin geli?mesine daha fazla katk?da bulunacakt?r.
·Türkiye’nin gerek co?rafi, gerekse tarihi aç?dan Avrupa ile yak?n ili?kileri vard?r. Avrupa ülkeleriyle ili?kiler Türkiye’nin d?? politika gündeminde en üst s?ralarda yer almaya bundan sonra da devam edecektir.
·Türkiye, Avrupa Birli?i ile ili?kilerinde, taahhütlerini ve Birli?in üyelik için öteki aday ülkelerin de yerine getirmesini istedi?i ?artlar? bir an önce sa?layacak, gündemin yapay sorunlarla me?gul edilmesini önlemeye çal??acakt?r.
·Türkiye’nin NATO bünyesinde bugüne kadar ortaya koydu?u katk?ya paralel olarak, yeni Avrupa Savunma Stratejisi çerçevesinde olu?turulan Avrupa Güvenlik ve Savunma Kavram? (AGSK) içinde hak etti?i yeri almas? yolundaki çabalar? sürdürecektir.
·Türkiye ile dost ve müttefik ülkeler aras?ndaki siyasi ve ekonomik i?birli?i, bilim, kültür, teknoloji, yat?r?m ve ticaret alanlar?nda yo?unla?t?r?larak sürdürülecektir.
·ABD’de meydana gelen 11 Eylül sald?r?s?ndan sonra uluslararas? politikada terör, belirleyici bir faktör haline gelmi?tir. PART?M?Z, teröre kar?? uluslararas? zeminler olu?turulmas? ve Türkiye’nin bu zeminlerde teröre kar?? i?birli?i yaparak mücadele edilmesine önem verecektir.
·Amerika Birle?ik Devletleri ile uzun y?llardan beri savunma a??rl?kl? olan i?birli?ini devam ettirecek ve bu i?birli?i ekonomi, yat?r?m, bilim ve teknoloji alanlar?na yayg?nla?t?r?lacakt?r.
·Rusya Federasyonu ile Orta-Asya ve Kafkasya’da rekabete de?il i?birli?ine dayanan dostça ili?kiler sürdürülecektir.
·Kom?umuz Yunanistan ile kar??l?kl? ekonomik ç?karlara dayanan ili?kiler art?r?larak sürdürülecek ve bu ili?kilerin olu?turaca?? güven ortam? sayesinde, daha karma??k olan siyasi sorunlar?n çözümü için zemin haz?rlanacakt?r.
·PART?M?Z, K?br?s sorununa mutlaka bir çözüm bulunmas?n?n gere?ine inanmaktad?r. Bulunacak çözümde, adadaki Türk halk?n?n varl???n?n, kimli?inin ve kendi gelece?ini tayin etme hakk?n?n göz ard? edilemeyece?i ku?kusuzdur. Belçika’da oldu?u gibi egemen iki toplumdan olu?an bir devlet yönetiminin kurulmas? her iki kesimin de lehinedir. Bu sorun çözümlenmeden K?br?s Rum Kesimi’nin Avrupa Birli?i’ne al?nmas?, sorunu daha karma??k hale getirecektir.
·Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile tarihi, kültürel ve sosyal yak?nl???m?za ra?men, Türkiye’nin bu ülkelerle ili?kilerinde beklentileri kar??layamad??? bir gerçektir. AK PART?, Türk Cumhuriyetleriyle ili?kilerin en ileri noktaya ta??narak bölgenin geni? bir i?birli?i alan?na dönü?türülmesi için çaba sarf edecektir.
·Orta-Do?u’da akan kan, tüm dünya kamuoyunu oldu?u gibi, bu bölge ile yak?n kültürel ve tarihi ili?kileri olan Türk halk?n? da üzmekte ve endi?eye sevk etmektedir. AK PART?, din ve ?rk ay?r?m? yapmaks?z?n, kime ait olursa olsun dökülen kan?n ve göz ya??n?n acilen durdurulmas?n? sa?layacak tek yolun, kal?c? bir bar??tan geçti?ine inanmaktad?r. Türkiye, Filistin’de bar???n tesisine yönelik çabalar? desteklemeye devam edecektir.
·PART?M?Z, Türkiye’nin ?slam Ülkeleriyle ili?kilerine özel bir önem vermektedir. Bir yandan bu ülkelerle ikili i?birli?imizin art?r?lmas?, öte yandan ?slam Konferans? Örgütü’nün (?KÖ) uluslararas? alanda daha sayg?n yer edinebilmesi ve inisiyatif alabilen dinamik bir yap?ya kavu?turulmas? için çaba sarf edecektir. Yine bu ba?lamda, ba?kanl???n? Cumhurba?kan?m?z?n yapt??? ?KÖ, Ekonomik ve Ticari ??birli?i Daimi Komitesi’nin (?SEDAK) faaliyetlerine daha somut içerik kazand?rmaya çal??acakt?r.
·So?uk sava??n sona ermesi ve Do?u Bloku’nun çökü?ü, Karadeniz Bölgesinde yeni bir i?birli?i alan?n?n ortaya ç?kmas?na neden olmu?tur. Geni? bir kat?l?mla kurulan Karadeniz Ekonomik ??birli?i Te?kilat?’n?n (KE?T), bölge ülkelerine yeni i?birli?i imkanlar? vaat eden potansiyelinin harekete geçirilmesi için çaba sarf edecektir.
·Türkiye, yak?n kom?usu Irak’la ilgili belirsizlikten tedirginlik duymaktad?r. Irak’?n toprak bütünlü?ünün bozulmas? Orta-Do?u’daki tüm dengeleri de?i?tirecektir. AK PART?, Irak yönetiminin Birle?mi? Milletler kararlar?n? tam olarak uygulamas? ve sorununun bar??ç? yönden çözümünden yanad?r.
·D?? politikam?z?n geleneksel Atlantik ve Avrupa boyutlar?n?n yan?nda, Avrasya eksenli politikan?n geli?tirilmesi yolundaki çabalar sürdürülecektir. Bu ba?lamda, Ekonomik ??birli?i Te?kilat? (ECO) çerçevesindeki i?birli?i güçlendirilecektir.
·Kafkasya’da so?uk sava? dönemi ?artlanmalar? bir yana b?rak?larak i?birli?i imkanlar? aranacak, zengin yer alt? ve yer üstü kaynaklar?na sahip olan bu bölgenin, Orta-Do?u ve Balkanlar’la ekonomik aç?dan bütünle?mesine katk?da bulunmaya çal??acakt?r.
·Çin ve Güney-Do?u Asya’daki dinamik ekonomilerle ili?kiler çok yönlü olarak ele al?nacak, Türkiye ile bu ülkeler aras?nda daha s?k? ili?kiler geli?tirmeye çal??acakt?r.
·Balkan politikam?z, bölgedeki ülkelerle tarihi, kültürel ve ekonomik ili?kilerimiz ?????nda geli?tirilecek, gerekirse yeniden ?ekillendirilecektir.
Yurt d???nda ya?ayan Türk vatanda?lar?n?n, bulunduklar? ülkelerdeki haklar?n?n daha fazla korunmas? için çaba sarf edilecek, gerek o ülkelerde gerekse Türkiye’de kar??la?t?klar? sorunlar?n ortadan kald?r?lmas? için mevcut mekanizmalar? daha etkin biçimde i?letilecektir.
